Dane GIS w transformacji energetycznej, potrzeba uwolnienia danych

Transformacja energetyczna to nie tylko panele słoneczne i farmy wiatrowe. To przede wszystkim dane. Bez precyzyjnych informacji przestrzennych planowanie nowoczesnej infrastruktury przypomina błądzenie we mgle. Niedawny panel dyskusyjny „Dane GIS w transformacji energetycznej”, który odbył się podczas spotkania użytkowników QGIS 2025 w Łodzi, rzucił nowe światło na bariery, które wciąż hamują polski biznes i obywateli. Jako OnGeo w pełni popieramy wypracowane tam stanowisko i idziemy o krok dalej: czas uwolnić nie tylko rejestry gruntów, ale i dane o uzbrojeniu terenu z bazy GESUT.

GIS w służbie energii – wnioski z Łodzi i Sejmu

Podczas spotkań branżowych, o których szerzej informował serwis QGIS.pl eksperci nie mieli wątpliwości: systemy informacji geograficznej (GIS) to fundament zielonej zmiany. Aby sprawnie projektować sieci przesyłowe czy lokalizować nowe źródła OZE, niezbędny jest szybki dostęp do wiarygodnych danych przestrzennych.

Obecnie jednak wykonawcy i inwestorzy zderzają się z "cyfrowym murem". Dane, które powinny wspierać rozwój gospodarczy, są często rozproszone, płatne lub udostępniane w formatach, które uniemożliwiają zaawansowaną analizę.

Kontury klasyfikacyjne i grupy rejestrowe – czas na format wektorowy

Jednym z kluczowych postulatów środowiska GIS, pod którym podpisuje się zespół OnGeo, jest pełne uwolnienie danych dotyczących grup rejestrowych oraz konturów klasyfikacyjnych (klasoużytków).

Obecnie sytuacja jest paradoksalna. Urzędy często udostępniają te dane w formie usług WMS (Web Map Service). Dla zwykłego użytkownika oznacza to, że może on „zobaczyć” mapę w przeglądarce (jako obraz/raster), ale nie może jej w łatwy sposób przetworzyć.

Dlaczego to problem?

Dla obywatela: Sprawdzenie, czy działka, którą chce kupić, ma wysoką klasę bonitacyjną (co utrudnia budowę domu), wymaga przekopywania się przez nieintuicyjne portale.

Dla biznesu: Firmy projektujące farmy fotowoltaiczne muszą wiedzieć, gdzie kończy się grunt klasy IV, a zaczyna klasa III. Obrazek (raster) to za mało – potrzebne są dane wektorowe, które można „wrzucić” do algorytmu i w sekundę przeanalizować tysiące hektarów.

Trzymanie tych danych w ograniczonej formie przez urzędy nie ma uzasadnienia merytorycznego, skoro i tak są one publikowane wizualnie. Ich uwolnienie w formacie wektorowym to ogromna oszczędność czasu i pieniędzy dla całej gospodarki.

Kolejny krok: Uwolnienie bazy GESUT

W OnGeo uważamy, że dyskusję o uwolnieniu danych należy rozszerzyć o kolejny, krytyczny obszar: bazę GESUT (Geodezyjna Ewidencja Sieci Uzbrojenia Terenu).

To informacje o tym, co znajduje się pod ziemią – rury gazowe, kable energetyczne, wodociągi i kanalizacja. Dziś dostęp do tych danych w formie wektorowej jest utrudniony i często wiąże się z opłatami oraz procedurami administracyjnymi. Podobnie jak w przypadku ewidencji gruntów, GESUT jest często dostępny jako podkład WMS, co pozwala jedynie na „podgląd”.

Dlaczego uwolnienie wektorowego GESUT-u jest kluczowe?

Dla indywidualnych inwestorów: Planujesz budowę domu? Musisz wiedzieć, jak daleko od granicy działki znajdują się media. Dostęp do danych wektorowych pozwoliłby na błyskawiczne generowanie raportów o kosztach przyłączy sieci uzbrojenia terenu i potencjalnych kolizjach z projektem.

Dla branży OZE: Budowa wielkoskalowych magazynów energii czy stacji transformatorowych wymaga precyzyjnej wiedzy o istniejącej infrastrukturze podziemnej. Analiza wektorowa pozwala na automatyczne wyznaczanie tras kablowych z ominięciem istniejących przeszkód.

Dla bezpieczeństwa i planowania: Uwolnione dane to mniejsze ryzyko uszkodzenia sieci podczas prac budowlanych i lepsze planowanie urbanistyczne.

OnGeo popiera zmiany – nasze stanowisko do GUGIK

Jako lider w dostarczaniu raportów o nieruchomościach i analiz przestrzennych, OnGeo aktywnie włącza się w proces legislacyjny i konsultacyjny. Oficjalnie popieramy wypracowane przez środowisko GIS stanowisko, które zostało przekazane do Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii (GUGiK).

Uważamy że jasno wskazujemy: nowoczesne państwo powinno udostępniać dane publiczne w sposób otwarty i nowoczesny. Postulujemy, aby zakres danych do uwolnienia został rozszerzony właśnie o pełną strukturę sieci uzbrojenia terenu.

Dopiero przejście z modelu „obrazka” (WMS) na model „danych” (wektor) pozwoli na pełne wykorzystanie potencjału sztucznej inteligencji i automatyzacji w polskim budownictwie i energetyce.

Podsumowanie

Uwolnienie danych GIS to nie kwestia techniczna, ale strategiczna decyzja gospodarcza. Polska ma ogromny potencjał intelektualny w dziedzinie geodezji i technologii kosmicznych, ale brakuje nam swobodnego dostępu do surowca, jakim są dane.

W OnGeo wierzymy, że otwarcie rejestrów grup rejestrowych, konturów klasyfikacyjnych oraz bazy GESUT to klucz do tańszej energii, szybszych procesów budowlanych i transparentnego rynku nieruchomości. Czas, aby urzędowe bazy danych zaczęły pracować na sukces nas wszystkich.