Wycinka drzew 2026. Kiedy możesz wyciąć drzewo bez pozwolenia?

Od 1 marca zaczyna obowiązywać okres lęgowy ptaków, który znacząco ogranicza możliwość wycinki drzew – nawet na własnej działce. Kluczowym czynnikiem decydującym o tym, jakie drzewo można wyciąć bez pozwolenia, jest obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm od powierzchni ziemi. Przepisy określają trzy progi: 50 cm dla większości gatunków, 65 cm dla kasztanowca, robinii i platana oraz 80 cm dla topoli, wierzb i klonów. Posiadanie zgody nie chroni jednak przed odpowiedzialnością, jeśli na drzewie znajduje się aktywne gniazdo. W tym artykule wyjaśniamy wszystkie zasady obowiązujące w 2026 roku.

Kiedy można wyciąć drzewo bez pozwolenia

Pomiar obwodu pnia na wysokości 5 cm

Podstawą oceny, czy drzewo możesz wyciąć bez formalności, jest pomiar obwodu pnia na wysokości dokładnie 5 cm nad ziemią. Ta metoda obowiązuje od nowelizacji ustawy o ochronie przyrody, która weszła w życie 17 czerwca 2017 roku.

Wcześniej pomiar wykonywano na wysokości 130 cm. Zmiana miała na celu:

• Zapewnienie jednolitych standardów pomiaru
• Uniknięcie nieporozumień związanych z różnymi metodami oceny
• Eliminację błędnych decyzji dotyczących wycinki

W przypadku drzew rozwidlających się poniżej wysokości 5 cm, każdy pień traktuje się jako oddzielne drzewo.

Limity obwodu dla topoli, wierzb i klonów

Dla topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego możesz wyciąć drzewo bez zgłoszenia, jeśli obwód pnia nie przekracza 80 cm. Te gatunki charakteryzują się szybszym wzrostem i osiągają większe rozmiary, dlatego ustawa przewiduje dla nich wyższy próg.

Limity obwodu dla kasztanowców i robinii

Kasztanowiec zwyczajny, robinia akacjowa oraz platan klonolistny mają limit wynoszący 65 cm. Przekroczenie tej wartości wymaga zgłoszenia zamiaru wycinki do właściwego urzędu gminy.

Mapka usytuowania drzewa - skorzystaj z narzędzi OnGeo.pl

Do sporządzenia wymaganej mapki z lokalizacją drzewa możesz wykorzystać Geoportal Krajowy Na Mapie. Wejdź na geoportal-krajowy.pl, wyszukaj swoją działkę za pomocą wyszukiwarki działek lub adresów, a następnie wydrukuj mapkę terenu i zaznacz na niej lokalizację drzew lub krzewów przeznaczonych do usunięcia. Taka mapka spełnia wymogi formalne zgłoszenia.

Przydatnym narzędziem jest również interaktywna warstwa mapy w Geoportalu Krajowym Atlas Solarny. Mapa ta prezentuje lokalizację i zasięg koron drzew, dzięki czemu możesz sprawdzić, czy planowana inwestycja będzie wymagała usunięcia drzew lub czy istniejąca roślinność nie zacieni Twojego terenu.

Jeśli chcesz sprawdzić, czy Twoja działka nie leży na terenie objętym ochroną przyrody - co może całkowicie wykluczyć możliwość wycinki - wygeneruj Raport o Terenie OnGeo.pl. Raport pokaże m.in. formy ochrony przyrody, strefy ochronne i inne ograniczenia formalnoprawne dla wybranej działki.

Limity obwodu dla pozostałych gatunków drzew

Pozostałe gatunki drzew objęte są najniższym progiem - 50 cm obwodu pnia. Poniżej tej wartości możesz usunąć drzewo bez żadnych formalności, pod warunkiem że nie jest zasiedlone przez zwierzęta chronione.

Drzewa i krzewy owocowe

Drzewa i krzewy owocowe możesz usunąć bez zezwolenia, niezależnie od ich rozmiaru. Dotyczy to:

• Jabłoni, gruszy, wiśni, czereśni, śliw
• Krzewów: maliny, porzeczki, agrest, borówka amerykańska

Wyjątek stanowią rośliny rosnące na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków lub na terenach zieleni.

Krzaki w skupisku do 25 m²

Krzew lub krzewy rosnące w skupisku o powierzchni do 25 m² nie wymagają zezwolenia na usunięcie. Powierzchnię mierzysz według zasięgu korony krzewów.

Zgłoszenie wycinki drzewa - procedura krok po kroku

Kiedy wystarczy zgłoszenie zamiast pozwolenia

Osoby fizyczne mogą usunąć drzewo na podstawie zgłoszenia zamiast zezwolenia, ale muszą spełnić dwa warunki jednocześnie. Po pierwsze, musisz być właścicielem nieruchomości jako osoba fizyczna. Po drugie, wycinka nie może mieć związku z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Zgłoszenie dotyczy drzew przekraczających limity obwodu określone dla poszczególnych gatunków. Jeśli którykolwiek z warunków nie jest spełniony, konieczne będzie uzyskanie pełnego zezwolenia.

Jak złożyć zgłoszenie do urzędu gminy

Zgłoszenie zamiaru wycinki składasz do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego dla lokalizacji drzewa. Możesz przygotować dokument samodzielnie lub wykorzystać wzór dostępny w urzędzie gminy.

Zgłoszenie musi zawierać:

• Twoje imię, nazwisko oraz adres
• Oznaczenie nieruchomości, z której drzewo zostanie usunięte
• Rysunek lub mapkę określającą położenie drzewa na działce
• Podpisy wszystkich współwłaścicieli (zgodnie z danymi w księdze wieczystej)

Warto dodatkowo wskazać gatunek drzewa oraz obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm i 130 cm. Potwierdź również cel usunięcia i brak związku z działalnością gospodarczą.

Termin 60 dni i milcząca zgoda

Urząd gminy ma obowiązek przeprowadzić oględziny w terenie w ciągu 21 dni od otrzymania zgłoszenia i sporządzić protokół. Następnie organ dysponuje 14 dniami od oględzin na ewentualne wniesienie sprzeciwu w drodze decyzji administracyjnej.

Od lipca 2025 roku obowiązuje nieprzekraczalny termin 60 dni od momentu zgłoszenia na całą procedurę. Jeśli urząd nie przeprowadzi oględzin i nie wniesie sprzeciwu w tym okresie, przysługuje Ci prawo do usunięcia drzewa na zasadzie milczącej zgody. Brak reakcji organu oznacza zgodę na wycinkę.

Ważność zgłoszenia - 6 miesięcy

Zgłoszenie pozostaje ważne przez 6 miesięcy od daty oględzin przeprowadzonych przez urzędnika. Jeśli nie usuniesz drzewa przed upływem tego okresu, konieczne będzie ponowne zgłoszenie.

Zaplanuj usunięcie drzewa w odpowiednim czasie, aby nie utracić ważności już przeprowadzonej procedury.

Okresy wycinki drzew i szczególne przypadki

Od 16 października do końca lutego - okres zimowy

Najkorzystniejszy moment na wycinkę drzewa na działce to okres od 16 października do końca lutego. Większość gatunków ptaków zakończyła już okres lęgowy i opuściła gniazda. Zimowa wegetacja oznacza, że drewno zawiera mniej wilgoci, co ułatwia prowadzenie prac. Drzewa i krzewy dozwolone do wycięcia możesz usuwać w tym okresie bez dodatkowych ograniczeń.

Zakaz wycinki od 1 marca do 15 października

Okres lęgowy ptaków przypada na czas od 1 marca do 15 października. Większość gatunków buduje gniazda, wysiaduje jaja i opiekuje się pisklętami. Wycinka nie jest formalnie całkowicie zakazana, jednak ryzyko naruszenia przepisów ochrony gatunkowej znacząco wzrasta. Posiadanie zgody na wycinkę nie chroni przed odpowiedzialnością, jeśli na drzewie znajduje się aktywne gniazdo - prace muszą zostać wstrzymane do momentu opuszczenia gniazda przez ptaki. Naruszenie zakazów wobec gatunków chronionych stanowi wykroczenie podlegające karze aresztu albo grzywny.

Wycinka suchego drzewa bez zezwolenia

Usunięcie drzewa martwego możliwe jest wyłącznie od 16 października do końca lutego. Wiele gmin wymaga zgłoszenia zamiaru wycinki drzew martwych, choć przepisy podlegają różnym interpretacjom. Przed rozpoczęciem prac skontaktuj się z urzędem właściwym dla miejsca, gdzie rośnie drzewo.

Przewrócone lub złamane drzewo - co robić

Drzewo stanowiące realne, nagłe zagrożenie zdrowia lub życia ludzi lub blokujące ciągi komunikacyjne wymaga natychmiastowego wezwania straży pożarnej lub innych właściwych służb. Jeśli wiatrołom nie stwarza niebezpieczeństwa, właściciel powinien zgłosić chęć jego usunięcia przez wypełnienie wniosku zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa. Procedura jest bezpłatna i znacznie prostsza niż zgłoszenie drzewa jako złom lub wywrot.

Przycinanie gałęzi bez pozwolenia

Jednorazowe usunięcie nie więcej niż 30% korony drzewa nie wymaga uzyskania pozwolenia. Przycięcie powyżej 30% korony dopuszczalne jest dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia, jednak wymaga odpowiedniej dokumentacji - zdjęć, opinii dendrologa i przechowywania dokumentacji przez 5 lat. Przycinanie koron drzew w stopniu przekraczającym 50% traktowane jest jako działanie prowadzące do zniszczenia drzewa.

Kary za nielegalną wycinkę drzewa

Wysokość kary pieniężnej

Nielegalna wycinka drzewa na działce kosztuje dwukrotność opłaty za legalną wycinkę. Wysokość opłaty zależy od gatunku drzewa oraz obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm. Karę musisz zapłacić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Możliwość rozłożenia kary na raty obejmuje okres do 5 lat.

Kara zostaje obniżona o 50% w szczególnych przypadkach - dotyczy to usunięcia drzewa martwego, nierokującego szansy na przeżycie, złomu lub wywrotu. Za uszkodzenie drzewa przez niewłaściwe prace w obrębie korony kara wynosi opłatę za usunięcie pomnożoną przez 0,6.

Wójt, burmistrz lub prezydent miasta mogą umorzyć 50% kary osobom prywatnym w trudnej sytuacji finansowej. Warunkiem jest dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nieprzekraczający 50% minimalnego wynagrodzenia.

Jak oblicza się karę - przykład

Buk pospolity o obwodzie pnia 124 cm, za którego wycięcie opłata wynosi 8 680 zł, oznacza karę w wysokości 17 360 zł. Świerk pospolity o obwodzie pnia 100 cm (mierzonym na wysokości 130 cm) - opłata za legalną wycinkę wynosi 2 500 zł (100 cm × 25 zł/cm). Kara za nielegalną wycinkę to dwukrotność tej kwoty, czyli 5 000 zł.

Wysokie kary finansowe stanowią istotne obciążenie budżetu domowego. Właściwe przygotowanie dokumentacji i przestrzeganie procedur eliminuje ryzyko poniesienia dodatkowych kosztów.

Kto ponosi odpowiedzialność

Posiadacz nieruchomości, na której rosło drzewo, ponosi pełną odpowiedzialność. Zlecenie prac firmie nie zwalnia Cię z odpowiedzialności, jeśli nie posiadałeś wymaganej zgody. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy drzewo usunięto bez Twojej wiedzy lub zgody.

Odpowiedzialność spoczywa na właścicielu niezależnie od tego, kto wykonał pracę. Weryfikacja uprawnień przed rozpoczęciem wycinki chroni przed nieprzewidzianymi konsekwencjami prawnymi.

Wnioski

Znajomość przepisów dotyczących wycinki drzew pozwoli Ci uniknąć wysokich kar finansowych i problemów prawnych. Kluczowe elementy, które musisz zapamiętać:

• Limity obwodu pnia różnią się w zależności od gatunku drzewa
• Procedura zgłoszenia wymaga odpowiedniej dokumentacji i przestrzegania terminów
• Okresy ochrony ptaków od 1 marca do 15 października ograniczają możliwość wycinki

Warto pamiętać, że odpowiednie przygotowanie i przestrzeganie przepisów ochroni Cię przed karami sięgającymi nawet kilkunastu tysięcy złotych. Zawsze sprawdź aktualne regulacje w swojej gminie przed rozpoczęciem prac.