Darmowy dostęp do Rejestru Cen Nieruchomości

Bezpłatny rejestr cen nieruchomości stanie się wreszcie rzeczywistością dla wszystkich zainteresowanych rynkiem nieruchomości w Polsce. Dotychczas dostęp do faktycznych cen transakcyjnych był ograniczony i wiązał się z dodatkowymi kosztami, jednak dzięki nowelizacji prawa geodezyjnego i kartograficznego z września 2025 roku, sytuacja ta ulegnie radykalnej zmianie.

Zgodnie z podpisaną nowelizacją, nieodpłatny dostęp do danych ma również wpłynąć na rozwój nowych informatycznych narzędzi i usług w zakresie handlu nieruchomościami. Z darmowego dostępu do danych będzie można skorzystać prawdopodobnie już od 13 lutego 2026 roku, gdy ustawa wejdzie w życie.

Czym jest Rejestr Cen Nieruchomości i jakie dane zawiera

Rejestr Cen Nieruchomości (RCN) stanowi publiczną bazę danych prowadzoną w ramach ewidencji gruntów i budynków (EGiB). Za jego prowadzenie odpowiadają starostowie lub prezydenci miast na prawach powiatu. W przeciwieństwie do portali ogłoszeniowych, które prezentują jedynie ceny ofertowe, RCN zawiera faktyczne kwoty transakcyjne zapłacone za nieruchomości.

Źródła danych: akty notarialne i operaty szacunkowe

Głównym źródłem informacji w rejestrze są akty notarialne dotyczące sprzedaży nieruchomości. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, notariusze mają obowiązek przekazywania wypisów aktów notarialnych do starostwa prowadzącego Ewidencję Gruntów i Budynków. Akty te zawierają wszystkie kluczowe dane transakcji, włącznie z cenami faktycznie zapłaconymi za nieruchomości.

Dodatkowo, rejestr zawiera również wartości nieruchomości określone przez rzeczoznawców majątkowych w operatach szacunkowych. Dzięki temu RCN stanowi najbardziej wiarygodne źródło wiedzy o dynamice i rzeczywistym poziomie cen na lokalnych rynkach nieruchomości.

Rodzaje nieruchomości w rejestrze

W wykazie nieruchomości RCN wyróżniane są cztery podstawowe rodzaje:

• nieruchomości gruntowe niezabudowane
• nieruchomości gruntowe zabudowane
• nieruchomości budynkowe
• nieruchomości lokalowe

Dla każdego typu nieruchomości rejestr przechowuje specyficzny zestaw informacji dostosowany do jej charakterystyki.

Zakres informacji: cena, VAT, powierzchnia, lokalizacja

Zakres danych gromadzonych w rejestrze jest bardzo szeroki. Dla każdej transakcji przechowywane są informacje o:

• cenie transakcji brutto i kwocie podatku VAT
• rodzaju prawa będącego przedmiotem transakcji
• powierzchni ewidencyjnej nieruchomości
• adresie i identyfikatorze nieruchomości
• przeznaczeniu w planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy
• sposobie użytkowania

W przypadku lokali dodatkowo gromadzone są dane o funkcji lokalu, liczbie izb, numerze kondygnacji oraz powierzchni pomieszczeń przynależnych. Natomiast dla budynków rejestr zawiera informacje o rodzaju budynku i powierzchni użytkowej.

Dostęp do Rejestru Cen Nieruchomości przed zniesieniem opłat

Dotychczas uzyskanie dostępu do Rejestru Cen Nieruchomości (RCN) wiązało się z koniecznością przejścia przez sformalizowany proces i poniesieniem określonych kosztów. Chociaż rejestr zawsze był jawny, jego praktyczna dostępność była ograniczona przez procedury administracyjne i opłaty.

Wniosek o udostępnienie danych

Aby pozyskać dane z Rejestru Cen Nieruchomości przed wprowadzeniem darmowego dostępu, należy złożyć "Wniosek o udostępnienie materiałów powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego" (formularz P) wraz z załącznikiem uszczegóławiającym (formularz P5). We wniosku trzeba podać swoje dane osobowe, informacje kontaktowe oraz określić zakres i cel pozyskiwania danych.

Wniosek można złożyć na kilka sposobów:

• osobiście w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej
• listownie na adres właściwego urzędu
• elektronicznie przez platformę ePUAP

Rzeczoznawcy majątkowi mieli dodatkowo możliwość korzystania z dedykowanego Portalu Rzeczoznawcy, umożliwiającego samodzielne pobieranie danych z rejestru, połączone z dokonywaniem płatności elektronicznych.

Wysokość opłat i czas oczekiwania

Opłata za udostępnienie informacji z RCN jest póki co naliczana zgodnie z zasadami określonymi w załączniku do ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, w tabelach 12 i 16. Na wysokość opłaty wpływają różne współczynniki korygujące, w tym liczba jednostek rozliczeniowych, zakres danych oraz ich aktualność. Koszt udostępnienia danych wynosi na dzień dzisiejszy od około 8-9 złotych do nawet kilkudziesięciu złotych.

Wydanie materiałów następowało po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty. Czas oczekiwania na rozpatrzenie wniosku wynosił zgodnie z art. 35 kpa "bez zbędnej zwłoki", jednak praktycznie trwa do 30 dni, a w niektórych przypadkach nawet do miesiąca.

Problemy z dostępnością danych

Dotychczasowy system dostępu do rejestru był dla przeciętnego obywatela zbyt skomplikowany. Główne problemy obejmowały:

Przede wszystkim trudności sprawiały rozbudowane formularze wniosków oraz długi czas oczekiwania na odpowiedź. Ponadto zdarzały się znaczące opóźnienia we wprowadzaniu aktów notarialnych do rejestru, sięgające nawet 6 miesięcy. Chociaż zgodnie z przepisami akty notarialne powinny trafiać do jednostki ewidencyjnej w ciągu 14 dni od transakcji, a starosta miał obowiązek wprowadzić je do rejestru w terminie 30 dni, w praktyce terminy te często nie były dotrzymywane.

Brak natychmiastowego dostępu do danych znacząco utrudniał rzetelną analizę rynku nieruchomości, zmuszając zainteresowanych do korzystania z alternatywnych metod pozyskiwania informacji.

Co zmienia darmowy dostęp do Rejestru Cen Nieruchomości

Przełomowa zmiana w dostępie do informacji o rynku nieruchomości nadchodzi wraz z nowelizacją prawa geodezyjnego i kartograficznego. Nowelizacja ta fundamentalnie zmienia sposób, w jaki obywatele, inwestorzy i specjaliści będą mogli analizować ceny transakcyjne nieruchomości w Polsce.

Nowelizacja ustawy i jej skutki

Prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację prawa geodezyjnego i kartograficznego, znoszącą opłaty za dostęp do danych z Rejestru Cen Nieruchomości. Ustawa wejdzie w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, co oznacza, że nieodpłatny dostęp do rejestru będzie możliwy od 13 lutego 2026 roku.

Nowe przepisy całkowicie znoszą obowiązek wnoszenia opłat za udostępnianie zbiorów danych z rejestru cen nieruchomości. Jednocześnie wprowadzone zostają pewne ograniczenia - korzystanie z danych musi być związane z potrzebami własnymi, niezwiązane z działalnością gospodarczą, a publikacja w internecie pozostaje zakazana.

Wprowadzenie darmowego dostępu nie jest jednak pozbawione kontrowersji. Ministerstwo Rozwoju i Technologii wyliczyło, że zwolnienie z opłat spowoduje obniżenie przychodów samorządów o około 8,4 mln zł. Związek Powiatów Polskich wyrażał obawy dotyczące braku rekompensaty finansowej dla powiatów.

Dostępność danych na geoportal-krajowy.pl

Po wejściu w życie nowelizacji, dane z Rejestru Cen Nieruchomości będą dostępne na portalu geoportal-krajowy.pl Na Mapie. Narzędzie to umożliwi przeglądanie informacji o cenach nieruchomości w formie interaktywnej mapy, prezentując zarówno dane z publicznych rejestrów, jak i zestawienia rynkowe deweloperów.

Dla każdej transakcji prezentowane będą szczegółowe informacje, takie jak:

• typ nieruchomości
• identyfikator z ewidencji gruntów i budynków
• cena brutto transakcji
• powierzchnia nieruchomości
• cena za m²
• lokalizacja i dane dodatkowe

Warto wiedzieć, że już teraz narzędzie zawiera ceny ofertowe i transakcyjne mieszkań z wybranych największych miast, natomiast od lutego 2026 roku dane zostaną uwolnione dla całej Polski, obejmując również działki i domy.

Wpływ na rynek nieruchomości i decyzje zakupowe

Bezpłatny dostęp do Rejestru Cen Nieruchomości wprowadza nową erę przejrzystości na rynku. Przede wszystkim kupujący i sprzedający oraz właściciele i inwestorzy uzyskają aktualne i rzetelne informacje o cenach nieruchomości.

Praktyczne zastosowanie danych z RCN jest szerokie. Osoby planujące zakup mieszkania będą mogły porównać kwoty, za jakie sprzedano podobne lokale w tej samej dzielnicy w ostatnich miesiącach. Stanowi to obiektywną podstawę do oceny oferty oraz może być wykorzystane podczas negocjacji ze sprzedającym.

Dla kredytobiorców istotne będzie również to, że RCN pozwoli na kontrolę wycen sporządzanych na potrzeby banków. Nieodpłatny dostęp wpłynie również na rozwój nowych informatycznych narzędzi i usług w zakresie handlu nieruchomościami, co dodatkowo usprawni proces podejmowania decyzji na rynku nieruchomości.

Kto korzysta z danych i jak je wykorzystuje

Różnorodne grupy zawodowe i instytucje aktywnie wykorzystują dane zgromadzone w Rejestrze Cen Nieruchomości. Każda z nich ma specyficzne cele i metody pracy z informacjami o cenach transakcyjnych.

Rzeczoznawcy majątkowi i analitycy

Rzeczoznawcy majątkowi stanowią główną grupę korzystającą z RCN. Wykorzystują zgromadzone informacje jako fundament przy sporządzaniu operatów szacunkowych z zastosowaniem metody porównawczej. Dla nich rejestr jest jednak tylko wstępnym źródłem informacji - profesjonalna wycena wymaga również analizy walorów techniczno-użytkowych, lokalizacyjnych oraz potencjału inwestycyjnego nieruchomości. Analitycy rynku natomiast przetwarzają dane w celu tworzenia raportów i serwisów śledzących trendy cenowe.

Inwestorzy i właściciele nieruchomości

Deweloperzy i inwestorzy wykorzystują RCN do lepszej oceny sytuacji na rynku, planowania nowych inwestycji oraz kształtowania polityki cenowej. Osoby prywatne natomiast szukają w rejestrze aktualnych informacji o cenach w interesujących ich lokalizacjach. Swobodny dostęp do danych pozwala im podejmować bardziej świadome decyzje zakupowe i wzmacnia pozycję negocjacyjną.

Samorządy i planiści przestrzenni

Samorządy wykorzystują dane z rejestru jako narzędzie do oceny lokalnego rynku mieszkaniowego, co pomaga im w planowaniu jego rozwoju. Informacje z RCN służą również do prowadzenia bardziej świadomej polityki mieszkaniowej. Planiści przestrzenni analizują zagregowane dane do tworzenia planów inwestycji w infrastrukturę, diagnozowania zjawisk takich jak gentryfikacja oraz wykluczenie mieszkaniowe.

Podsumowanie

Wprowadzenie bezpłatnego dostępu do Rejestru Cen Nieruchomości stanowi przełomowy krok w kierunku większej przejrzystości polskiego rynku nieruchomości. Dotychczasowy system, obciążony formalnościami, opłatami i długim czasem oczekiwania, skutecznie ograniczał dostęp do cennych informacji o faktycznych cenach transakcyjnych. Dzięki nowelizacji prawa geodezyjnego i kartograficznego, już od lutego 2026 roku każdy zainteresowany będzie mógł bezpłatnie sprawdzić, za ile faktycznie sprzedają się nieruchomości w interesującej go lokalizacji.

Niewątpliwie zmiana ta przyniesie wymierne korzyści dla wszystkich uczestników rynku. Przede wszystkim kupujący zyskają silniejszą pozycję negocjacyjną, mogąc łatwo zweryfikować, czy oferowana cena odpowiada rzeczywistym warunkom rynkowym. Rzeczoznawcy majątkowi oraz analitycy rynku będą mogli sprawniej przygotowywać wyceny i raporty, opierając się na wiarygodnych danych. Jednocześnie samorządy i planiści przestrzenni otrzymają potężne narzędzie wspomagające planowanie polityki mieszkaniowej.

Warto jednak pamiętać, że mimo wszystkich zalet, Rejestr Cen Nieruchomości powinien być traktowany jako jedno z wielu narzędzi analizy rynku. Chociaż zawiera faktyczne ceny transakcyjne, nie uwzględnia wszystkich czynników wpływających na wartość nieruchomości, takich jak standard wykończenia czy szczegółowy stan techniczny.

Na zakończenie należy podkreślić, że darmowy dostęp do rejestru przez geoportal-krajowy.pl Na Mapie stanowi istotny krok w kierunku zwiększenia świadomości uczestników rynku nieruchomości. Zniesienie barier finansowych i administracyjnych bez wątpienia przyczyni się do bardziej świadomych decyzji zakupowych oraz większej stabilności cenowej na rynku. Dzięki temu polscy obywatele wreszcie zyskają to, co w wielu krajach europejskich jest standardem - przejrzysty wgląd w rzeczywiste ceny nieruchomości.