Jacek Brygman, członek Zarządu ZGWRP i wójt gminy Cekcyn, wystąpił z apelem o natychmiastową reformę planowania przestrzennego w Polsce. Według samorządowca obecne przepisy nie uwzględniają specyfiki obszarów wiejskich, co stwarza poważne zagrożenia dla rozwoju inwestycyjnego.
Samorządowcy ostrzegają przed całkowitym zahamowaniem rozwoju obszarów wiejskich. Brak szybkich zmian w przepisach planowania przestrzennego bezpośrednio uderzy w możliwości inwestycyjne rolników i lokalnych przedsiębiorców, którzy nie będą mogli rozwijać swojej działalności gospodarczej.
Brygman przedstawia konkretne żądania dla gmin wiejskich
Podczas posiedzenia Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego Jacek Brygman oficjalnie przedstawił stanowisko dotyczące projektu nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Samorządowiec skoncentrował się na fundamentalnym problemie - niemożności stosowania identycznych regulacji prawnych dla obszarów o całkowicie odmiennym charakterze zagospodarowania.
Skutki już widać w praktyce. Brygman zwrócił uwagę, że obecna liczba wniosków o wydanie warunków zabudowy w gminach wiejskich niejednokrotnie przekracza dziesięciokrotność ilości wniosków składanych w poprzednich latach. Według samorządowca to bezpośredni efekt niedostosowania przepisów do realiów obszarów wiejskich - mieszkańcy składają wnioski prewencyjnie, obawiając się utraty możliwości inwestowania po wejściu w życie planów ogólnych.
Wójt Cekcyna jednoznacznie stwierdził, że przepisy planowania przestrzennego dla terenów silnie zurbanizowanych nie mogą obowiązywać na obszarach wiejskich z rozproszoną zabudową. System prawny musi uwzględniać różnice między strukturą miejską a wiejską, ponieważ obecne rozwiązania prowadzą do praktycznych problemów w codziennym funkcjonowaniu jednostek samorządu terytorialnego.
Brygman przedstawił kategoryczne żądanie wprowadzenia pilnych zmian legislacyjnych w zakresie planowania przestrzennego. Według samorządowca gminy wiejskie wymagają odrębnego traktowania w nowych przepisach, co wynika z odmiennych potrzeb inwestycyjnych i specyfiki gospodarowania przestrzenią. Przedstawiciel ZGWRP ostrzegł, że dalsze opóźnienia w reformie spowodują całkowitą blokadę rozwoju obszarów wiejskich, szczególnie w przypadku gospodarstw rolnych funkcjonujących w systemie rozproszonej zabudowy.
Konkretne rozwiązania zaproponowane przez samorządowców
Związek Gmin Wiejskich RP opracował katalog zmian legislacyjnych, które mają zapobiec paraliżowi inwestycyjnemu na terenach wiejskich. Postulaty koncentrują się na zwiększeniu elastyczności w procesie wydawania decyzji o warunkach zabudowy.
Kluczowe zmiany w wydawaniu warunków zabudowy
ZGWRP domaga się wprowadzenia możliwości wydawania warunków zabudowy dla rozbudowy i inwestycji w gospodarstwach rolnych, które nie znajdą się w planie ogólnym ani w obszarze uzupełnienia zabudowy. Zgodnie z aktualnymi przepisami gospodarstwa rolne będą miały zablokowane inwestycje, nie będą mogły postawić chlewni, obory, garażu czy silosu.
Samorządowcy postulują również:
- Przepisywanie warunków zabudowy - możliwość przenoszenia warunków na nowo powstałe działki z podziałem terenu, jeśli będą one tożsame z pierwotną decyzją
- Ochrona wniosków w toku - jednoznaczne określenie, że wszystkie wnioski wpływające do urzędu gminy o wydanie warunków zabudowy do czasu uchwalenia planu ogólnego będą rozpatrywane według dotychczas obowiązujących przepisów
- Uproszczenia dla przyłączy - wyłączenie konieczności uzyskiwania warunków zabudowy dla przyłączy wodno-kanalizacyjnych, energetycznych, gazowych i światłowodowych w obszarach chronionych
Zmiany w przypisywaniu warunków zabudowy
Według ZGWRP konieczne jest przypisanie warunków zabudowy do terenu, a nie do właściciela nieruchomości. Obecny system prawny powoduje problemy w przypadku śmierci osoby, dla której wydano warunki zabudowy - nie można ich przepisać na nowego właściciela nawet w postępowaniu spadkowym.
Problem rozliczania środków z KPO i terminy uchwalenia planów ogólnych
Przedstawiciel ZGWRP zwrócił uwagę na konieczność pilnej zmiany zasad rozliczenia dotacji z KPO na opracowanie i uchwalenie planów ogólnych w związku z planowanymi zmianami terminów.
Obecna procedura rozliczania środków z KPO:
- Opracowanie planów ogólnych przez gminy
- Uchwalenie planów przez rady gmin
- Publikacja planów w dziennikach urzędowych
- Rozliczenie całego procesu
- Składanie wniosku o refundację środków
Komisja Europejska wprowadziła zmiany w wymaganiach dotyczących planów ogólnych. Termin realizacji przedłużono do 31 sierpnia 2026 roku zamiast pierwotnie planowanego 30 czerwca. Jednocześnie obniżono próg z 80 procent do 50 procent gmin, które muszą posiadać gotowe plany.
Parametry finansowe programu KPO:
- Budżet na realizację: 896 180 tysięcy złotych
- Okres kwalifikowalności wydatków: od 1 lutego 2020 roku do 30 czerwca 2026 roku
Brygman zaapelował o zmianę zasad rozliczania środków z KPO lub przesunięcie terminu ich rozliczenia w związku z planowaną zmianą terminu na uchwalenie planów ogólnych. Wiceprzewodniczący ZGWRP ostrzegł, że dalsze ignorowanie postulatów gmin wiejskich spowoduje blokadę rozwoju obszarów wiejskich, w tym gospodarstw rolnych.
Wnioski
Apele Brygmana i ZGWRP wskazują, że reforma planowania przestrzennego wymaga natychmiastowych działań. Obecny system prawny nie uwzględnia specyfiki obszarów wiejskich, co prowadzi do praktycznego paraliżu inwestycyjnego w gospodarstwach rolnych z rozproszoną zabudową.
Proponowane zmiany dotyczące warunków zabudowy oraz zasad rozliczania środków z KPO mają charakter konkretnych rozwiązań legislacyjnych. Samorządowcy przedstawili katalog zmian, które pozwolą uniknąć blokady rozwoju obszarów wiejskich. Kluczowe znaczenie ma wprowadzenie odrębnych regulacji dla gmin o różnym charakterze zabudowy.
Bez szybkich zmian w przepisach rolnicy i lokalni przedsiębiorcy nie będą mogli realizować niezbędnych inwestycji infrastrukturalnych. Termin realizacji planów ogólnych oraz rozliczenia środków europejskich dodatkowo zwiększa presję czasową na wprowadzenie reformy. Skuteczność proponowanych rozwiązań zależy od szybkości reakcji ustawodawcy na zgłoszone postulaty.
