Porady OnGeo

Czym jest inwentaryzacja przyrodnicza?

Monika Ojczyk
2024-01-23
~5 min
Głosów: 3, średnia ocen: 5
inwentaryzacja przyrodnicza

Inwentaryzacja przyrodnicza to najogólniej badanie stanu środowiska przyrodniczego na pewnym obszarze. Wymagana jest w przypadku planowania przedsięwzięć, które mogą mieć wpływ na środowisko naturalne. Sprawdź, kto ją wykonuje i kiedy jest wymagana. 

  • Inwentaryzacja przyrodnicza, czyli spis wszystkich elementów przyrody, które występują na danym obszarze.
  • Wyniki inwentaryzacji przyrodniczej w formie opisowej i kartograficznej wraz z opisem metodyki przygotowania stanowią załącznik do raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
  • Inwentaryzacji przyrodniczej wymaga się podczas oceny oddziaływania na środowisko, ekspertyzy przyrodniczej, entomologicznej, ichtiologicznej, herpetologicznej, a także przy nadzorach przyrodniczych w czasie realizacji inwestycji budowlanej. 
  • W Geoportalu Na Mapie sprawdzisz karty przedsięwzięć, które mogą mieć znaczący i potencjalny wpływ na środowisko.

Inwentaryzacja przyrodnicza - czym jest?

Inwentaryzacja przyrodnicza, czyli spis wszystkich elementów przyrody, które występują na danym obszarze. Badanie określa głównie przyrodę ożywioną - świat roślin i zwierząt, oraz potencjał siedliska na danym terenie. Jej głównym zadaniem jest sprawdzenie jej wartości przyrodniczej.

Dzięki niej możemy łatwiej ustalić, jaki charakter ma badany teren, a także czy występują w nim gatunki roślin i zwierząt podlegającej ochronie. Dokumentacja z przeprowadzonej ekspertyzy może stanowić punkt wyjścia do analizy inwestycji np. budowlanej pod kątem poszanowania zasad ochrony środowiska.

Wyniki inwentaryzacji przyrodniczej w formie opisowej i kartograficznej wraz z opisem metodyki przygotowania stanowią załącznik do raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Kiedy wymaga się inwentaryzacji przyrodniczej?

Inwentaryzacja ta jest wymagana w przypadku planowania przedsięwzięć mogących wpływać na środowisko naturalne. Obowiązek wykonania inwentaryzacji przyrodniczej przytaczają przepisy prawa o ochronie roślin i zwierząt oraz udostępnianiu informacji o środowisku:

  1. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 roku, dotyczące ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2016.2183);
  2. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 roku, w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz.U. 2014.1409);
  3. Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022.1029).

Inwentaryzacji przyrodniczej wymaga się podczas oceny oddziaływania na środowisko, ekspertyzy przyrodniczej, entomologicznej, ichtiologicznej, herpetologicznej, a także przy nadzorach przyrodniczych w czasie realizacji inwestycji budowlanej. Coraz częściej wymaga się jej również przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy na terenach zagrożonych naruszeniem prawnych zakazów względem gatunków chronionych, np. dla otuliny terenów chronionych.

Inwentaryzacja przyrodnicza stanowi również podstawę do konstruowania planu zagospodarowania przestrzennego i planowania nowych powierzchniowych form ochrony przyrody.

Sprawdź kartę informacyjną przedsięwzięcia w Geoportalu Na Mapie

Wejdź na Geoportal swojej gminy i sprawdź karty przedsięwzięć, które mogą mieć znaczący i potencjalny wpływ na środowisko. W Ekoportalu Na Mapie zyskasz wiedzę o inwestycjach i planach inwestycyjnych na terenie swojej gminy, które wymagają decyzji środowiskowych.

Aby przejść na swój geoportal, skorzystaj z wyszukiwarki dostępnej na stronie: geoportal-krajowy.pl/#szukaj-gminy. Możesz również skorzystać z wyszukiwarki internetowej i wpisać frazę "geoportal na mapie + nazwa Twojej gminy". 

Dane o przedsięwzięciach przygotowaliśmy w dwóch wersjach - w tabeli oraz w formie zbiorczego zestawienia kart. Otrzymasz nie tylko sam wykaz kart informacyjnych, ale również:

  • numer i nazwę sprawy,
  • tematykę,
  • rodzaj dokumentu,
  • dane urzędu do którego wpłynęła decyzja,
  • datę publikacji i modyfikacji decyzji.
Wybierz okno “Decyzje środowiskowe”, Na Mapie
Wybierz okno “Decyzje środowiskowe”, Na Mapie

Bazę danych aktualizujemy na bieżąco.

Przykłady działań, które wymagają inwentaryzacji przyrodniczej

Do takich inwestycji zaliczamy:

  • Inwestycje budowlane - budowa wielkopowierzchniowych inwestycji, np. budowy farm fotowoltaicznych, budowy hal przemysłowych i magazynowych, budowy elektrowni wiatrowych;
  • Inwestycje w zakresie infrastruktury - budowa dróg i autostrad, torów kolejowych lub przebudowa napowietrznych linii elektroenergetycznych;
  • Wycinka drzew;
  • Budowa sieci energetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych;
  • Eksploatacja złóż kopalin;
  • Prowadzenie hodowli zwierząt;
  • Modernizacja lub termomodernizacja budynków.

Kto wykonuje inwentaryzację przyrodniczą?

Inwentaryzację przyrodniczą mogą wykonywać osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje i uprawnienia. Podstawą jest zatem ukończenie studiów na kierunkach związanych z ochroną środowiska lub biologią. 

Jak przeprowadza się inwentaryzację przyrodniczą?

Każda inwentaryzacja elementów środowiska przyrodniczego musi być realizowana na badanym terenie. Inwentaryzacji podlegają zwierzęta - m.in. ptaki, ssaki, ryby, gady, płazy, rośliny - zbiorowiska leśne (łęki, buczyny, bory) i nieleśne (torfowiska, mokradła, łąki, pastwiska), grzyby, siedliska rzeczywiste, porosty i inne.

Oto etapy inwentaryzacji przyrodniczej:

  1. Prace wstępne, w tym ustalanie granic badanego obszaru z odpowiednim buforem;
  2. Gromadzenie dokumentacji wraz z analizą map topograficznych i zapoznaniem się z historią i publikacjami dotyczącymi obszaru;
  3. Tworzenie szczegółowej mapy topografii terenu, określanie budowy geologicznej obszaru;
  4. Poznanie i opisanie przyrody ożywionej i nieożywionej,
  5. Tworzenie kartogramu oraz zdjęcia fitosocjologicznego;
  6. Rozdzielenie inwentaryzacji na kategorie - inwentaryzacja flory, fauny i przyrody nieożywionej;
  7. Waloryzacja przyrodnicza, czyli przygotowanie zbiorowej dokumentacji, której wynikiem są wnioski z przeprowadzonych działań. To właśnie ona stanowi załącznik do raportu oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia.

Po podzieleniu obszaru na części, konieczne jest umiejscowienie odpowiednich gatunków zwierząt i roślin, które występują na danym terenie.

Inwentaryzacja flory obejmuje analizę fitosocjologiczną, tworzenie map florystycznych, określenie gatunków roślin na badanym terenie i sprawdzenie, czy są one chronione.

Inwentaryzacja fauny jest bardziej wymagająca. Obejmuje gatunki kręgowców i bezkręgowców, a przeprowadzenie jej wymaga skupienia na łatwo wykrywalnych gatunkach.

Inwentaryzację przyrody nieożywionej przeprowadza się natomiast w okresie wegetatywnym, czyli wczesną wiosną. Obejmuje analizę elementów krajobrazu, takich jak skały, naturalne odkrywki geologiczne, wodospady, źródła, koryta rzeczne, kamieniołomy oraz jaskinie.

Sprawdź uciązliwości i tereny ochronne w okolicy w OnGeo.pl

Generując Raport o Terenie OnGeo.pl otrzymasz mapę miejsc, obiektów i urządzeń potencjalnie uciążliwych w promieniu 300 m od granic wskazanej działki. Mapa uciążliwości w sąsiedztwie wskazuje punktowo lub powierzchniowo dokładną lokalizację obiektów i zakładów, a ponadto oblicza odległość od granic działki mierzoną w linii prostej. Przebieg obiektów liniowych, czyli dróg, torów i urządzeń sieci uzbrojenia terenu (linie energetyczne, rurociągi) oznaczony jest pogrubioną linią łamaną o kolorze zgodnym z dołączoną legendą.

Ponadto wśród tematów, które zawiera raport znajdziesz informację o formach ochrony przyrody w promieniu 1 kilometra od nieruchomości

POBIERZ PRZYKŁADOWY RAPORT O TERENIE ONGEO.PL

Dane dostępne w Raporcie o terenie znajdziesz również w formie danych źródłowych GIS/CAD. OnGeo.pl dostarcza profesjonalistom z branży projektowej GeoPaczkę surowych informacji terenowych. Ta specjalnie opracowana paczka danych CAD/GIS, skierowana głównie do geodetów, architektów i projektantów sieci uzbrojenia terenu, zawiera nieprzetworzone dane źródłowe w formatach obsługiwanych przez oprogramowania do analizy danych przestrzennych, takie jak Autocad, QGIS ArcGIS. 

Dane źródłowe dostaniesz w formatach GeoPackage, DWG, DXF, GeoTiff i PNG.

Ile kosztuje inwentaryzacja przyrodnicza?

Koszt inwentaryzacji przyrodniczej zależy od kilku czynników, m.in. od zakresu inwentaryzacji i wielkości obszaru objętego inwentaryzacją oraz od stopnia skomplikowania terenu. Równie istotna jest zastosowana metoda. Najnowsze metody bazują na teledetekcji i fotogrametrii. Są dokładniejsze, ale ich koszt może być wysoki. 

W Polsce ceny inwentaryzacji przyrodniczej wahają się od kilkuset do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Dla przykładu, inwentaryzacja przyrodnicza dla małej inwestycji budowlanej, obejmująca identyfikację występujących gatunków roślin i zwierząt, może kosztować około 2 000 zł. Inwentaryzacja przyrodnicza dla dużej inwestycji budowlanej, obejmująca także ocenę wpływu przedsięwzięcia na środowisko, może kosztować kilkadziesiąt tysięcy złotych.

W przypadku inwentaryzacji przyrodniczej, która jest wymagana w związku z realizacją przedsięwzięcia mogącego mieć znaczący wpływ na środowisko, koszty inwentaryzacji są pokrywane przez inwestora.

Avatar: Monika Ojczyk
Monika Ojczyk

Redaktorka prowadząca w OnGeo.pl. Analityczka danych i specjalistka rynku nieruchomości.