Nieterminowe decyzje WZ bez kar dla gmin - MRiT szykuje nowelizację. Co to znaczy dla właścicieli działek?

Na kilka dni przed 31 sierpnia 2026 r. plany ogólne uchwaliło niewiele ponad 700 z około 2500 gmin w Polsce. Rząd nie planuje kolejnego przesunięcia terminu na uchwalenie planów ogólnych. Ministerstwo Rozwoju i Technologii zapowiedziało natomiast nowelizację przepisów dotyczącą odpowiedzialności gmin za nieterminowe wydawanie decyzji WZ po 1 stycznia 2027 r. W tle pozostaje również kwestia rozliczenia środków z KPO, w ramach którego zaproponowano obniżenie wymaganego poziomu uchwalonych planów do 30%.

MRiT planuje nowelizację przepisów, która ma zwolnić gminy z odpowiedzialności za nieterminowe wydawanie decyzji WZ po 1 stycznia 2027 r. Terminu na uchwalenie planów ogólnych ani rozliczenia KPO rząd nie przedłuży.

Co dokładnie powiedział wiceminister na KWRiST

Na posiedzeniu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego w dniu 26 sierpnia 2026 r. Jacek Brygman ze Związku Gmin Wiejskich RP poinformował o skali problemu i po raz kolejny zaapelował o przedłużenie terminu:

„Szacujemy, że do najbliższego poniedziałku tylko 1/5 gmin zdąży uchwalić plany ogólne. Po raz kolejny wnioskujemy o wydłużenie terminu na opracowanie planów ogólnych i wydłużenie terminów na rozliczenie środków z KPO" - zaapelował Brygman.

Odpowiedź wiceministra rozwoju Tomasza Lewandowskiego była jednoznaczna: termin KPO jest nienaruszalny.

„Nie ma takiej możliwości, bo to nie jest wola rządu, ale sztywne reguły rozliczania wydatków w ramach KPO. Przesunięcia terminów na rozliczenie i możliwości uwzględnienia kosztów uchwalenia planów ogólnych po 31 sierpnia nie mamy. To nie jest nasza zła wola, nie ma takiej możliwości formalnej" - wyjaśnił wiceminister.

Jednocześnie MRiT zapowiedział nową nowelizację ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zmiany mają dotyczyć dwóch głównych obszarów: odpowiedzialności gmin za nieterminowe wydawanie decyzji WZ po 1 stycznia 2027 r. oraz zasad bilansowania terenów zabudowy.

Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego (KWRiST) to organ opiniodawczo-doradczy, na którym samorządy i rząd uzgadniają przepisy dotyczące m.in. planowania przestrzennego.

Bieg terminów WZ wstrzymany do końca 2026 r. - MRiT planuje przedłużenie

To ważny kontekst dla każdego, kto czeka na decyzję o warunkach zabudowy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami do 31 grudnia 2026 r. nie biegną terminy, których przekroczenie może skutkować nałożeniem kary za nieterminowe wydanie decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Zawieszenie wynika z prostego faktu: gminy zalewane są wnioskami WZ złożonymi przed 1 września i fizycznie nie są w stanie ich rozpatrzyć w ustawowych terminach. Brakuje też wykwalifikowanych planistów. Jak pisaliśmy w artykule o paraliżu inwestycyjnym po 1 września, wnioski WZ złożone przed terminem przez wielu inwestorów czekają już kilka miesięcy bez decyzji.

Zapowiedziana nowelizacja ma przedłużyć zwolnienie z kar poza 1 stycznia 2027 r. - co oznacza, że jeśli masz złożony wniosek WZ, możesz czekać jeszcze dłużej, a gmina wciąż nie będzie ponosiła konsekwencji finansowych za przekroczenie terminów.

702 gminy z POG - kamień milowy KPO niezrealizowany?

W ramach ostatniej rewizji KPO Polska zobowiązała się, że do końca sierpnia 2026 r. plany ogólne uchwali 30% gmin, obniżono tym samym wcześniejszy próg wynoszący 40%.

Jeśli kamień milowy nie zostanie osiągnięty, zagrożone są środki z KPO przeznaczone na dofinansowanie tworzenia planów ogólnych, łącznie ponad 457 mln zł dla gmin, które poniosły koszty opracowania dokumentów. Termin złożenia do Komisji Europejskiej dokumentów potwierdzających realizację kamienia milowego mija również 31 sierpnia.

Środki mają charakter refundacji poniesionych kosztów - gminy, które uchwaliły plany ogólne, mogą ubiegać się o zwrot wydatków. Jeśli kamień milowy nie zostanie osiągnięty, refundacja może nie zostać uruchomiona.

Co to oznacza dla właściciela działki

Jeśli posiadasz działkę bez MPZP i nie masz decyzji WZ - sytuacja po 1 września zależy przede wszystkim od tego, czy Twoja gmina uchwaliła plan ogólny i czy Twoja działka leży w obszarze uzupełnienia zabudowy.

Zapowiadana nowelizacja nie zmienia tych zasad, dotyczy wyłącznie odpowiedzialności gmin za terminy, nie zaś samej możliwości zabudowy. Innymi słowy: gmina nie zapłaci kary, ale to nie sprawi, że wydanie decyzji nastąpi szybciej.

Dla właścicieli działek, którzy złożyli wnioski WZ przed 1 września, praktyczny wniosek jest jeden: uzbrójcie się w cierpliwość. Gminy będą rozpatrywać wnioski na starych zasadach, ale bez presji finansowej, która mogłaby przyspieszyć procedury.

Zanim podejmiesz jakąkolwiek decyzję o zakupie lub inwestycji, sprawdź status swojej działki. Raport o Terenie OnGeo.pl pokaże Ci w 5 minut aktualny stan planistyczny nieruchomości: plan ogólny, MPZP, uzbrojenie w media, dostęp do drogi i ponad 60 innych parametrów w jednym dokumencie PDF. Kupujesz działkę? Poznaj jej potencjał, sprawdź też przykładowy raport OnGeo, żeby zobaczyć co dokładnie dostajesz.

FAQ

Czy gmina może teraz odmówić rozpatrzenia mojego wniosku WZ złożonego przed 1 września?
Nie. Wniosek doręczony do urzędu przed 1 września 2026 r. musi być rozpatrzony na dotychczasowych zasadach, niezależnie od statusu planu ogólnego w gminie. Gmina nie może odmówić rozpatrzenia ani przenieść sprawy na nowe przepisy. Problem polega wyłącznie na czasie oczekiwania, kolejki w wielu gminach liczą kilka miesięcy, a do końca 2026 r. (planowo dłużej) gmina nie ponosi kar finansowych za przekroczenie terminów.

Co zmienia zapowiadana nowelizacja MRiT dla właścicieli działek?
Dla właścicieli działek nowelizacja nie zmienia nic w kwestii możliwości zabudowy. Przepisy dotyczące konieczności posiadania planu ogólnego, strefy planistycznej i obszaru uzupełnienia zabudowy (OUZ) jako warunków wydania nowej WZ pozostają bez zmian. Nowelizacja chroni gminy przed karami finansowymi, nie przyspiesza rozpatrywania wniosków.

Czy termin na uchwalenie POG zostanie przedłużony?
Nie. Wiceminister Lewandowski na KWRiST 26 sierpnia 2026 r. jednoznacznie wykluczył taką możliwość, termin wynika z warunków umowy z Komisją Europejską dotyczącej KPO i jest nieprzesuwany.

Jak sprawdzić, czy moja gmina uchwaliła plan ogólny?
Najszybciej bezpłatnie w Geoportalu Krajowym Na Mapie, zakładka „Plan ogólny" pokazuje status każdej gminy w Polsce. Możesz też kliknąć swoją działkę i sprawdzić jej strefę planistyczną oraz informację o OUZ.