Logotyp Ongeo.pl
503 392 404
kontakt@ongeo.pl

Czym jest stanowisko archeologiczne i zabytek archeologiczny

Głosów: 3, średnia ocen: 5
mock

Za stanowisko archeologiczne uznajemy każdy, nawet najmniejszy ślad pozostawiony po działalności człowieka z przeszłości, czyli m.in. monety, fragmenty ceramiki i narzędzi, fundamenty dawnych osad i cmentarzyska. Bliska lokalizacja udokumentowanego zabytku archeologicznego może stanowić przeszkodę w realizacji inwestycji budowlanej. 

  • Stanowisko archeologiczne to miejsce, gdzie w ziemi, na jej powierzchni lub pod wodą znajdują się ślady obecności człowieka w przeszłości, które mają charakter zabytkowy. 
  • Wyróżniamy zabytek archeologiczny ruchomy (relikt działalności ludzkiej, przedmiot) i nieruchomy (obiekt lub zespół obiektów trwale związany z gruntem).
  • Objęcie pewnego obszaru archeologiczną strefą prawnej ochrony konserwatorskiej rodzi obowiązek zwrócenia się przez inwestora do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o zezwolenie na realizację przedsięwzięcia inwestycyjnego.
  • W Raporcie o Terenie OnGeo.pl sprawdzisz obszary ochrony archeologicznej dla każdej działki w Polsce.

Co to stanowisko archeologiczne?

Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) definiuje pojęcie stanowiska archeologicznego jako:

Narodowy Instytut Dziedzictwa

miejsce, gdzie w ziemi, na jej powierzchni lub pod wodą znajdują się ślady obecności człowieka w przeszłości, które mają charakter zabytkowy. W przepisach prawa stanowisko archeologiczne nazwane jest nieruchomym zabytkiem archeologicznym.

Zatem za stanowisko archeologiczne uznajemy zarówno monety i drobne fragmenty ceramiki dawnych kultur, jak również całe osady, masowe miejsca pochówków, cmentarzyska oraz fundamenty domostw.

Stanowisko archeologiczne - pozostałości po piecu, okolice Hajnówki, fot. K. Niedziółka, naukawpolsce.pl

Stanowisko archeologiczne nie posiada tzw. cenzury czasowej, czyli daty która decyduje o zakwalifikowaniu przedmiotu lub obiektu jako zabytek. W praktyce jednak można śmiało stwierdzić, że im zabytek jest starszy, tym jego ochrona jest bardziej kluczowa dla zachowania dziedzictwa.

W literaturze możemy spotkać się z zamiennym nazywaniem stanowiska - nieruchomym zabytkiem architektonicznym. Nieruchomym, czyli takim którego trwałe usunięcie lub przeniesienie z miejsca odnalezienia jest niemożliwe lub utrudnione, gdyż mogłoby spowodować uszkodzenie lub zniszczenie obiektu zabytkowego. W ofensywie do zabytków nieruchomych wyróżniamy również ruchome zabytki archeologiczne.

Ruchomy i nieruchomy zabytek archeologiczny

Jak już wcześniej pisaliśmy wyróżniamy dwa rodzaje zabytku archeologicznego - ruchomy i nieruchomy. Różnicę pomiędzy nimi w najlepszy sposób tłumaczy znów Narodowy Instytut Dziedzictwa. Zgodnie z nim:

Narodowy Instytut Dziedzictwa 

Zabytek archeologiczny nieruchomy, czyli taki trwale związany z gruntem. Złożony z nawarstwień ziemnych powstałych na skutek działalności człowieka w przeszłości, a także działania sił przyrody w miejscu obecności ludzkiej. W nawarstwieniach ziemnych nieruchomego zabytku archeologicznego tkwią relikty obecności ludzkiej w postaci przedmiotów i innych materialnych śladów działania człowieka - ruchome zabytki archeologiczne.

Zabytek archeologiczny ruchomy, czyli relikty działalności ludzkiej z przeszłości - przedmioty i inne ślady materialne. Ruchome zabytki archeologiczne mogą występować też na powierzchni gruntu w miejscach, gdzie erozja lub inne procesy (np. orka) naruszyły nawarstwienia stanowiska archeologicznego. Stanowiska archeologiczne zlokalizowane są również pod wodą.

Zabytkiem archeologicznym może być obiekt stosunkowo młody, czyli np. z czasów powojennych XX wieku. O zaliczeniu w poczet zabytków decyduje wojewódzki konserwator zabytków.

Zabytki ruchome - narzędzia, okolice Medyki na granicy polsko-ukraińskiej, fot. rzeszowska24.pl

Jak znaleźć stanowisko archeologiczne?

Na terenie całego kraju corocznie odrywa się dziesiątki nowych stanowisk archeologicznych. Do niedawna najskuteczniejszą metodą poszukiwania zabytków była

  • analiza starych dokumentów,
  • prospekcja lotnicza,
  • badania powierzchniowe.

W efekcie tych ostatnich powstało tzw. AZP – czyli Archeologiczne Zdjęcie Polski, z którego korzystamy po dziś dzień. Najnowszą i obecnie jedną z najskuteczniejszych sposobów poszukiwania stanowisk archeologicznych jest metoda skanowania laserowego (LiDAR) oraz geofizyka. Specjaliści wykorzystują również poszukiwania z pomocą wykrywaczy metali.

Zanim niczym Indiana Jones zabierzesz się za poszukiwania skarbów musisz pamiętać, że na prowadzenie tych działań w Polsce wymagane jest pozwolenie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Pozwolenie może otrzymać tak naprawdę każdy obywatel po przedstawieniu paru dokumentów i uiszczeniu opłaty urzędowej.

Zanim kupisz działkę budowlaną, sprawdź czy w okolicy nie ma zabytków archeologicznych

Jeśli zamierzasz zrealizować jakąkolwiek inwestycję budowlaną na działce lub dopiero zastanawiasz się nad zakupem nieruchomości, sprawdź czy w okolicy nie ma odkrytych stanowisk archeologicznych.

Dlaczego? Występowanie zabytków w okolicy może być poważnym utrudnieniem z racji objęcia sąsiedztwa obiektu strefą ochrony konserwatorskiej i archeologicznej. W takim przypadku, jeśli zamierzasz np. wybudować dom na swojej działce, to przed realizacją prac ziemnych i budowlanych będziesz musiał przeprowadzić na swojej działce badania archeologiczne. Zapis dotyczący strefy ochronnej wnosi się do MPZP lub SUiKZP.

Sprawdź stanowiska archeologiczne w Raporcie o Terenie

Generując Raport o Terenie z łatwością zlokalizujesz stanowiska archeologiczne. Sprawdzisz ślady osadnicze, cmentarzyska, groby dawne i mogiły, całe zespoły stanowisk archeologicznych, czy wręcz krajobrazy z czasów naszych przodków.

Na mapie przedstawiono miejsca punktowe stanowisk archeologicznych oraz wyznaczono poglądowo strefy (bufory) o promieniu 40 m od punktów stanowisk, jako miejsca o prawdopodobnym zasięgu strefy ochrony archeologicznej. Dodatkowo każdy z punktów posiada osobny opis w formie tabelarycznej z rodzajem obiektu, okresem jego powstania oraz odległości od wskazanej działki.

Mapa obszarów ochrony archeologicznej w Raportach o Terenie
Mapa obszarów ochrony archeologicznej w Raportach o Terenie
Obszary ochrony archeologicznej - informacje szczegółowe o stanowiskach archeologicznych
Obszary ochrony archeologicznej - informacje szczegółowe o stanowiskach archeologicznych

W OnGeo.pl możesz również pobrać źródłowe mapy i dokumenty stanowisk archeologicznych dzięki przekierowaniu na państwową stronę internetową zabytek.pl. Link znajduje się w kolumnie "Więcej" w tabeli szczegółów.

Aby zobaczyć dokumenty źródłowe wystarczy kliknąć w link “dokument” dla wybranego stanowiska archeologicznego. 

Jak pobrać Raport o Terenie?

W pierwszej kolejności wejdź na stronę OnGeo.pl w zakładce Raporty o Terenie.

Wyszukaj i wybierz swoją działkę. Możesz tego dokonać na trzy sposoby:

Użyj pola wyszukiwarki. Wyszukaj działkę po adresie lub po numerze. Poniżej pola wyszukiwarki pojawi się lista podpowiedzi z działkami, które pasują do Twojego zapytania.

Wyszukaj raport o terenie za pomocą pola wyszukiwarki
Wyszukaj raport o terenie za pomocą pola wyszukiwarki

Wskaż na mapie. Możesz przenieść się na część mapy, a następnie wskazać kursorem myszki interesującą Cię działkę. Po prawej stronie mapy znajdziesz narzędzia pomagające w nawigacji mapą (przybliżaniu i oddalaniu skali mapy oraz miarkę – narzędzie mierzące odległości).

Wyszukaj raport o terenie za pomocą wskazania na mapie
Wyszukaj raport o terenie za pomocą wskazania na mapie
Wyszukaj Raport o Terenie za pomocą opcji wskaż na mapie
Wyszukaj Raport o Terenie za pomocą opcji wskaż na mapie

Narysuj na mapie. Możesz przenieść się na część mapy, a następnie wskazać kursorem myszki interesującą Cię lokalizację działki. Następnie poprzez klikanie i zaznaczanie kolejno punktów zawężających obszar swojego zainteresowania, zostanie zaznaczony wybrany przez Ciebie obszar działki. Po prawej stronie mapy znajdziesz narzędzia pomagające w nawigacji mapą (przybliżaniu i oddalaniu skali mapy oraz miarkę – narzędzie mierzące odległości).

Wyszukaj raport o terenie za pomocą opcji narysuj
Wyszukaj Raport o Terenie za pomocą opcji narysuj
  • Zaznacz cechy terenu, które chciałbyś pobrać dla swojej działki, a następnie wybierz Obiekty ochrony archeologicznej z zakładki Ograniczenia formalnoprawne.
Wybierz obszary ochrony archeologicznej
Wybierz obszary ochrony archeologicznej
  • Opłacić Raport o Terenie. Pamiętaj, że sam wybierasz za co płacisz.

W Raporcie o działce masz możliwość wyłączenia pozostałych tematów, co spowoduje, że cena będzie niższa.

Uwaga! Wybierając wszystkie tematy z listy uzyskasz aż 20 % rabatu!

  • Gotowy Raport o Terenie otrzymasz na wskazany adres mailowy.

Monika Ojczyk

Analityk rynku nieruchomości, geodetka, specjalistka w zakresie prawa nieruchomości.

Zdiagnozuj działkę.

Wyszukaj na mapie!

Wpisz: nazwę gminy, nazwę miejscowości lub dzielnicę oraz numer działki, a następnie wybierz działkę z listy podpowiedzi. Np.: Wieliczka, Mała wieś, 63
Wpisz nazwę gminy, miejscowości, nazwę ulicy, numer adresowy. Np.: Wieliczka, ul. Górnicza 10

Ostatnie artykuły

Komentarze (0)

Brak