Najszybciej wyludniające się miasta w Polsce. Skąd mieszkańcy uciekają?

Najszybciej wyludniające się miasta w Polsce doświadczają bezprecedensowego spadku liczby mieszkańców. Współczynnik dzietności w naszym kraju obecnie nie dobija nawet do 1,1, bijąc niechlubne rekordy najniższej liczby urodzeń od czasów II wojny światowej. To zjawisko szczególnie widoczne jest w większych ośrodkach miejskich, gdzie niektóre miasta w ciągu zaledwie dwóch dekad straciły dziesiątki tysięcy mieszkańców.

Wyludniające się miasta w Polsce to nie tylko statystyczny problem, ale również poważne wyzwanie społeczno-ekonomiczne. Według najnowszych danych, populacja Polski zmniejsza się drastycznie - w 2024 roku liczyła tylko 37,4-37,6 mln.

Najbardziej alarmująca sytuacja występuje w Łodzi, która przez nieco ponad dwie dekady skurczyła się o niemal 130 tys. mieszkańców. Na kolejnych miejscach znalazły się Katowice, które straciły około 46 tys. osób, Bytom z ubytkiem 44 tys. osób oraz Częstochowa, również z 44 tys. mieszkańców mniej.

W tym artykule przyjrzymy się, które polskie miasta najszybciej tracą mieszkańców, jakie są przyczyny tego zjawiska i co to oznacza dla ich przyszłości. Dodatkowo, sprawdzimy, jak Raport o Terenie OnGeo.pl może pomóc w analizie sytuacji demograficznej wybranych lokalizacji, co jest istotne zarówno dla potencjalnych inwestorów, jak i dla osób planujących zmianę miejsca zamieszkania.

Jakie miasta w Polsce wyludniają się najszybciej?

Dane GUS przedstawiają konkretny obraz skali wyludniania polskich miast. Analiza liczb bezwzględnych za lata 2002-2023 wskazuje największy spadek mieszkańców w następujących ośrodkach:

Miasta z największymi ubytkami mieszkańców (2002-2023):

1. Łódź - ubytek 129 855 osób
2. Katowice - ubytek 45 926 osób
3. Bytom - ubytek 43 910 osób
4. Częstochowa - ubytek 43 745 osób
5. Bydgoszcz - ubytek 43 734 osób

Najnowsze statystyki z okresu 2024-2025 pokazują kontynuację tego trendu. Łódź straciła kolejne 6322 osoby, Bydgoszcz 2391, a Szczecin 2360 mieszkańców. Alarmującym jest fakt, że aż 61 z 66 miast na prawach powiatu zanotowało spadek populacji.

Analiza procentowa ujawnia inne miasta najbardziej dotknięte wyludnianiem:

• Władysławowo (-36,7%)
• Hel (-34,6%)
• Jastarnia (-33,7%)
• Pieszyce (-29%)
• Kleszczele (-28,5%)

Prognozy Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN wskazują na możliwość utraty nawet 50% populacji przez niektóre miasta do 2050 roku w stosunku do 2015 roku. Dotyczy to szczególnie Zabrza, Bytomia, Świętochłowic, Tarnowa czy Łomży.

Jedynie sześć polskich miast odnotowało przyrost mieszkańców, z Warszawą na czele (+83,6 tys.), następnie Krakowem (+35,1 tys.) i Wrocławiem (+33,1 tys.).

Dlaczego mieszkańcy opuszczają swoje miasta?

Odpływ mieszkańców z polskich miast wynika z wielu połączonych ze sobą czynników. Ludzie opuszczają słabiej rozwinięte regiony przede wszystkim z powodu braku perspektyw zawodowych, niewystarczających usług publicznych oraz niedoskonałego transportu. Zjawisko to pogłębia przestrzenną nierównowagę rozwojową kraju.

Czy głównym powodem migracji jest rzeczywiście poprawa jakości życia? Dane potwierdzają tę tezę. Województwa z największymi ujemnymi saldami migracji w latach 1998-2024 to regiony ze słabszym rozwojem infrastrukturalnym: lubelskie (-124,3 tys.), śląskie (-80,0 tys.), warmińsko-mazurskie (-66,3 tys.).

Przypadek Śląska zasługuje na szczególną uwagę. Mimo uprzemysłowienia i niskiego bezrobocia, region traci mieszkańców z powodu trwającej transformacji gospodarczej, likwidacji kopalń i restrukturyzacji przemysłu.

Istotną zmianę kierunków migracji obserwujemy od początku lat 90. XX wieku. W 2000 roku po raz pierwszy obszary wiejskie w skali całej Polski zanotowały dodatnie saldo migracji. Mieszkańcy w średnim wieku, posiadający stabilną pracę w mieście, przenoszą się na obszary podmiejskie. Uciekają od zatłoczenia i hałasu wielkich centrów.

Niska dzietność i starzenie się społeczeństwa dodatkowo potęgują problem wyludniania. Paradoksalnie, najniższą dzietność często notuje się w największych miastach, które jednocześnie zyskują mieszkańców dzięki napływowi migrantów.

Co oznacza wyludnianie dla przyszłości miast?

Konsekwencje wyludniania miast będą odczuwalne przez następne dziesięciolecia. Spadek liczby mieszkańców powoduje kurczenie się lokalnych rynków pracy - miasta tracą zarówno konsumentów, jak i pracowników. Przedsiębiorcy w odpowiedzi ograniczają, przenoszą lub całkowicie likwidują swoją działalność.

Szczególnie trudna sytuacja dotyczy seniorów pozostających w wyludniających się ośrodkach. Mają oni coraz większe problemy z zaspokojeniem podstawowych potrzeb z powodu braku osób świadczących usługi. Samorządy borykają się jednocześnie z trudnościami finansowymi - mniejsza liczba mieszkańców oznacza niższe wpływy z podatków przy konieczności utrzymania całej infrastruktury miejskiej.

Główne problemy wyludniających się miast:

1. Koszty infrastruktury nie zmniejszają się proporcjonalnie do liczby użytkowników
2. Wzrasta liczba pustostanów - z 18,9 tys. w 2003 r. do 46 tys. w 2013 r.
3. Pojawia się głęboki kryzys struktury miejskiej na dużych obszarach

Prognozy GUS wskazują dalszy spadek - do 2030 r. liczba ludności miejskiej zmniejszy się o 6,5%, a do 2050 r. aż o 18,5%.

Raport o Terenie OnGeo.pl - demografia zaludnienia

Jak sprawdzić sytuację demograficzną w interesującej Cię lokalizacji? Raport o Terenie OnGeo.pl dostarcza dane o zaludnieniu w promieniu 5 km od wybranego miejsca. Narzędzie wykorzystuje najnowsze dane GUS zapewniając aktualny obraz sytuacji demograficznej.

Kluczowe dane demograficzne Polski

Według ostatecznych wyników NSP 2021, liczba ludności rezydującej w Polsce wynosi 37 019 327 osób, z czego 48,4% stanowią mężczyźni, a 51,6% kobiety. Populacja kraju zmniejszyła się o 2,7% w porównaniu z danymi z 2011 roku.

Największym województwem pod względem liczby mieszkańców jest mazowieckie (5 479 294 osób), natomiast najmniejszym opolskie (908 560 osób). 

Jednocześnie nowsze szacunki GUS pokazują, że proces kurczenia się populacji trwa - na koniec 2024 r. liczba mieszkańców Polski spadła do ok. 37,49 mln, czyli o kolejne ok. 147 tys. osób mniej niż rok wcześniej. Analiza przestrzenna potwierdza, że szczególnie silne wyludnianie dotyczy wschodniej części kraju: według prognozy ludności gmin na lata 2023-2040 w wielu gminach ściany wschodniej, m.in. na Podlasiu, prognozowany ubytek liczby mieszkańców przekracza 40%

Co zyskujesz z analizy demograficznej?

Raport o terenie OnGeo.pl zawiera podstawowe dane statystyczne na poziomie analizowanego terenu mieszkalnego w 3 grupach wiekowych, oparte na danych z NSP 2021.

• Liczba ludności mieszkającej ogółem oraz w grupach: 0-14 lat, 15-64 lat, 65+ lat (z procentowym udziałem).
• Zmiany gęstości zaludnienia w latach 2011–2021 z mapą tematyczną.
• Liczba ludności w promieniu 5 km (ogółem i gęstość os./km²).

Dane demograficzne okazują się kluczowe dla oceny potencjału inwestycyjnego wybranej lokalizacji. Informacje te pozwalają podjąć świadomą decyzję o przeprowadzce lub zakupie nieruchomości, uwzględniając długoterminowe trendy rozwojowe danego obszaru.

Raport zawiera poza demografią kluczowe dane planistyczne i środowiskowe o terenie:

• MPZP i plany ogólne gmin
• Uzbrojenie terenu (drogi, media)
• Ryzyka: powodzie, osuwiska, azbest
• Ukształtowanie i gleby
• Średnie ceny nieruchomości w okolicy

Wnioski

Demograficzne trendy w Polsce wymagają szczególnej uwagi przy podejmowaniu decyzji nieruchomościowych. Do 2050 roku niektóre ośrodki miejskie mogą stracić połowę swoich mieszkańców, co dotyczy zarówno dużych miast, jak i mniejszych miejscowości we wschodniej części kraju.

Jakie są kluczowe wnioski dotyczące wyludniania miast?

• Poszukiwanie lepszych perspektyw zawodowych oraz wyższej jakości życia stanowi główną przyczynę migracji
• Przeprowadzki na obszary podmiejskie stają się coraz popularniejsze wśród mieszkańców miast
• Niski współczynnik dzietności pogłębia problem demograficzny

Konsekwencje tego zjawiska są wielopłaszczyznowe. Kurczenie się lokalnych rynków pracy, trudności finansowe samorządów oraz pogarszająca się jakość usług publicznych stanowią poważne wyzwania. Szczególnie dotkliwa jest sytuacja osób starszych, które pozostają w opustoszałych obszarach bez odpowiedniego dostępu do niezbędnych usług.

Świadome decyzje inwestycyjne wymagają rzetelnej analizy demograficznej. Raport o Terenie OnGeo.pl dostarcza aktualnych danych o gęstości zaludnienia, strukturze wiekowej mieszkańców oraz trendach demograficznych. Narzędzie to, wykorzystujące najnowsze dane z Narodowego Spisu Powszechnego, okazuje się nieocenione dla inwestorów i osób planujących zmianę miejsca zamieszkania. Analiza demograficzna konkretnych lokalizacji pozwala lepiej ocenić potencjał inwestycyjny wybranego obszaru.