Czy wiesz, że w przypadku wywłaszczenia pod inwestycje publiczne właściciele nieruchomości mogą mieć tylko 30 dni na opuszczenie działki? Tak wygląda obecnie procedura przejmowania gruntów m.in. pod budowę Centralnego Portu Komunikacyjnego (CPK).
Rząd wprowadził jednak nowe rozwiązanie - właściciele, którzy dobrowolnie wydadzą nieruchomość w wyznaczonym terminie, mogą otrzymać dodatkowy 5% bonus do odszkodowania. Zmiany mają przyspieszyć realizację inwestycji, jednocześnie zachęcając do współpracy bez stosowania przymusu administracyjnego.
Rząd oferuje 5% bonusu za dobrowolne wydanie działki
Nowe rozwiązanie finansowe dla właścicieli nieruchomości przejmowanych pod budowę CPK wprowadza konkretne warunki otrzymania dodatkowego świadczenia. Właściciele, którzy zdecydują się dobrowolnie wydać swoją działkę w ciągu 30 dni od doręczenia zawiadomienia o nadaniu decyzji lokalizacyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności, otrzymają dodatkowe 5% do odszkodowania.
Warunki otrzymania bonusu
Rozwiązanie wynika z nowelizacji ustawy o CPK z listopada 2025 roku. Kluczowe zasady obliczania i wypłaty bonusu:
- Bonus obliczany jest od wartości określonej przez wojewodę na podstawie wyceny rzeczoznawcy
- Uwzględniany jest w decyzji odszkodowawczej
- Wypłacany razem z właściwym odszkodowaniem w terminie 14 dni od dnia, kiedy decyzja wojewody ustalająca wysokość odszkodowania staje się ostateczna
Stan prawny i procedury
Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji lokalizacyjnej przez Wojewodę Mazowieckiego nastąpiło 8 grudnia 2025 r.. Uruchomiło to procedurę wywłaszczeniową oraz rozpoczęcie ustalania odszkodowań za nieruchomości przejmowane pod lotnisko.
Właściciele nieruchomości na terenie przyszłego lotniska nie mają obecnie formalnego obowiązku natychmiastowego wydania - pozostaje to ich dobrowolną decyzją. Nowe przepisy pokazują jednak, że czas otrzymuje wymierną wartość finansową.
Wyniki dotychczasowe
Spośród 75 zabudowanych nieruchomości objętych możliwością skorzystania z 5-procentowego bonusu, właściciele 11 zdecydowali się na dobrowolne opuszczenie posesji. Rozwiązanie ma na celu przyspieszenie procesu inwestycyjnego bez stosowania twardych instrumentów przymusu administracyjnego.
CPK przejmuje grunty - ile już wykupiono?
Program wykupu gruntów pod CPK osiąga wymierne rezultaty. Spółka Centralny Port Komunikacyjny nabyła dotychczas 2534 działki o łącznej powierzchni 2514,2 hektara na terenach objętych rozporządzeniem obszarowym. Na obszarze objętym decyzją lokalizacyjną dla lotniska i węzła zachód pozyskano prawie 65% powierzchni przewidzianej pod inwestycję.
Wyniki Programu Dobrowolnych Nabyć dla lotniska
Spośród wszystkich zabudowanych nieruchomości na terenie przyszłego lotniska już 235 zostało kupionych w ramach Programu Dobrowolnych Nabyć (PDN). Właściciele 76% budynków objętych decyzją lokalizacyjną zdecydowali się na udział w programie.
Pozostałe 75 nieruchomości objęto trybem administracyjnym. Z tej grupy 11 właścicieli przekazało już swoje posesje dobrowolnie, otrzymując 5-procentowy bonus do odszkodowania.
Warunki finansowe programu
Do PDN zgłosili się właściciele działek stanowiących około 89% powierzchni pierwszego etapu budowy lotniska. Program oferował następujące bonusy:
- 40% dla nieruchomości zabudowanych
- 20% dla gruntów niezabudowanych Bonusy naliczane były od wartości rynkowej.
Kolejowy Program Dobrowolnych Nabyć
Równolegle rozpoczęły się nabytki gruntów pod inwestycje kolejowe. Na pilotażowym odcinku linii Warszawa-Łódź zgłoszono 190 działek, co stanowi 95% nieruchomości zakwalifikowanych do programu. Dla 93 z nich podpisano już protokoły uzgodnień i trwa przygotowanie procesu przejęcia.
Inwestycja CPK zmienia krajobraz - co dalej?
Centralny Port Komunikacyjny nieodwracalnie zmienia krajobraz centralnej Polski. Harmonogram realizacji inwestycji wyznacza jasne terminy: rozpoczęcie robót budowlanych planowane jest na 2026 rok, prace potrwają do 2031 roku, a pierwszy samolot wystartuje z CPK w 2032 roku.
Koszty i struktura finansowania
Zaktualizowany koszt całego programu CPK do 2032 roku oszacowano na 131,7 mld zł. Struktura finansowania przedstawia się następująco:
- 42,7 mld zł - komponent lotniskowy
- 76,8 mld zł - inwestycje kolejowe
- Pozostałe środki - projekty uzupełniające
Parametry lotniska i rozwój infrastruktury
Terminal pasażerski początkowo obsłuży 34 mln pasażerów rocznie, z możliwością dalszej rozbudowy. Plan Generalny Portu Solidarność przewiduje etapowy rozwój do 2060 roku - lotnisko osiągnie przepustowość 65 mln pasażerów rocznie i będzie posiadać trzy równoległe drogi startowe.
Integralnym elementem inwestycji jest budowa Kolei Dużych Prędkości. Odcinek Warszawa-CPK-Łódź zostanie ukończony równocześnie z lotniskiem, natomiast cała 480-kilometrowa trasa "Y" łącząca stolicę przez Łódź z Wrocławiem i Poznaniem będzie gotowa do 2035 roku.
Kontrowersje i korzyści gospodarcze
Inwestycja budzi kontrowersje środowiskowe. Przeciwnicy projektu wskazują na zajęcie żyznych gleb oraz potencjalne zaburzenie policentrycznego rozwoju kraju. Jednocześnie CPK prowadzi badania archeologiczne, podczas których odkrywa ślady osadnictwa sięgające nawet 5000 lat p.n.e..
Realizacja projektu ma stworzyć ponad 150 tys. nowych miejsc pracy, co stanowi kluczowy argument ekonomiczny przemawiający za inwestycją.
Kluczowe informacje dla właścicieli nieruchomości
Proces przejmowania gruntów pod budowę Centralnego Portu Komunikacyjnego nabiera tempa. Rząd wprowadza mechanizmy usprawniające tę procedurę, ale właściciele działek muszą podejmować decyzje w określonych ramach czasowych.
Co oznacza 5% bonus dla właścicieli?
- Dodatkowe 5% do odszkodowania za dobrowolne wydanie nieruchomości w ciągu 30 dni
- Wypłata w terminie 14 dni od dnia, kiedy decyzja wojewody staje się ostateczna
- Brak formalnego obowiązku natychmiastowego wydania - decyzja pozostaje dobrowolna
Jakie masz opcje jako właściciel nieruchomości?
Jeśli jesteś właścicielem nieruchomości na terenie planowanej inwestycji, masz konkretne prawa i możliwości wyboru ścieżki postępowania. Program Dobrowolnych Nabyć oferował atrakcyjne warunki finansowe, a obecnie dostępny jest dodatkowy bonus za szybką decyzję.
Skala projektu CPK
Centralny Port Komunikacyjny to inwestycja o wartości 131,7 mld złotych, która na stałe zmieni krajobraz centralnej Polski. Projekt utworzy ponad 150 tysięcy nowych miejsc pracy i zbuduje nowoczesną infrastrukturę transportową.
Dla wielu mieszkańców oznacza to jednak konieczność opuszczenia miejsc, w których mieszkali przez lata. Dlatego kluczowe jest, aby proces przejmowania gruntów przebiegał z poszanowaniem praw właścicieli i zapewniał odpowiednie finansowe zadośćuczynienie.
Warto pamiętać, że zgodnie z harmonogramem pierwsze samoloty wystartują z CPK już w 2032 roku, co oznacza kontynuację procesów związanych z przejmowaniem gruntów.
