News

NIK: Brak pieniędzy na usuwanie odpadów niebezpiecznych

Monika Ojczyk
2023-05-17
~3 min
Post zaktualizowany: 2023-10-09
Głosów: 4, średnia ocen: 5
usuwanie odpadów niebezpiecznych

W Polsce co roku odkrywa się dzikie wysypiska odpadów, które wykazują jedną lub więcej właściwości niebezpiecznych. Główny Inspektor Ochrony Środowiska informował w tym tygodniu, że w ciągu dwóch lat działania aplikacji "Zgłoś interwencję" oraz mObywatel, przesłano wiele informacji, które pomogły w likwidacji ok. 350 nielegalnych składowisk odpadów. Najwyższa Izba Kontroli podjęła się sprawdzenia, czy działania gmin i Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej były skuteczne i prawidłowe i przyczyniły się do eliminowania tych zagrożeń. 

  • Odpady niebezpieczne zagrażają ludziom i środowisku naturalnemu, a ich usuwanie powinno być niezwłoczne i przeprowadzane w właściwy sposób (recykling, unieszkodliwianie lub odzyskiwanie energii).
  • Pomimo działań podejmowanych przez państwo, liczba miejsc nielegalnego deponowania odpadów niebezpiecznych utrzymuje się na poziomie od kilkudziesięciu do ponad stu przypadków rocznie.
  • Miejscami, w których najczęściej można napotkać porzucone odpady niebezpieczne, są wyrobiska po eksploatacji kruszywa (nieczynne kopalnie), niestrzeżone nieruchomości, lasy, naczepy pozostawione na parkingach, nieczynne magazyny, wynajmowane hale czy garaże itp.
  • Przepisy prawa nakładają na posiadaczy odpadów obowiązek niezwłocznego ich usuwania z miejsc nielegalnego deponowania lub gromadzenia, jednak w praktyce wyegzekwowanie tego obowiązku bywa problematyczne i nieskuteczne.
  • W przypadku nieusunięcia odpadów przez ich posiadacza, zadanie to zostaje przekazane na wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, którzy mają obowiązek usunięcia nielegalnie zdeponowanych odpadów niebezpiecznych z nieruchomości komunalnych i prywatnych, jeśli stwarzają zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska.

Odpady wykazujące jedną lub więcej właściwości niebezpiecznych, takich jak np. łatwopalność, toksyczność, rakotwórczość, właściwości wybuchowe czy żrące, zaliczane są do tzw. odpadów niebezpiecznych i powinny zostać usunięte z miejsc, gdzie nie są dozwolone, a następnie przetworzone (np. poprzez recykling, unieszkodliwianie lub odzyskiwanie energii) z powodu ich negatywnego wpływu na ludzi i środowisko naturalne. 

Mimo podjętych działań, tj. zakaz przywozu odpadów niebezpiecznych z zagranicy, utworzenie struktur do walki z nielegalnym deponowaniem takich odpadów oraz zaostrzenie kar za przestępstwa przeciwko środowisku, liczba ujawnianych corocznie miejsc, w których deponowane są nielegalnie odpady niebezpieczne, pozostaje na wysokim poziomie

Często brakuje rzetelnej wiedzy organów ochrony środowiska o tych zdarzeniach z powodu braku obligatoryjnego obowiązku raportowania o nich. Najczęściej można znaleźć porzucone odpady niebezpieczne na terenach takich jak wyrobiska po eksploatacji kruszywa, niestrzeżone nieruchomości, lasy, naczepy pozostawione na parkingach, nieczynne magazyny, wynajmowane hale lub garaże. Wiele z tych odpadów pochodzi z działalności gospodarczej, która zakończyła swoją działalność, a nie zostały one prawidłowo zagospodarowane. 

Mimo że przepisy prawa nakładają na posiadaczy odpadów obowiązek usunięcia ich z miejsc nielegalnego gromadzenia, w praktyce bywa to trudne do wyegzekwowania i często nieskuteczne. W przypadku nieusunięcia odpadów przez ich posiadacza, zadanie to spada na wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Od września 2019 roku ci sami urzędnicy mają obowiązek usuwania nielegalnie zdeponowanych odpadów niebezpiecznych z terenów prywatnych, jeśli stwarzają one zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska.

Ważniejsze wyniki kontroli

Na terenie skontrolowanych jednostek ujawniono w badanym okresie łącznie 58 miejsc nielegalnego deponowania odpadów niebezpiecznych

  • 16 w nadleśnictwach, 
  • 5 w nieruchomościach komunalnych, 
  • 2 w nieruchomościach Skarbu Państwa,
  • 35 w nieruchomościach prywatnych. 
Odpady niebezpieczne na terenie skontrolowanych przez NIK jednostek wg stanu na początek i koniec okresu objętego ochroną, źródło: NIK
Odpady niebezpieczne na terenie skontrolowanych przez NIK jednostek wg stanu na początek i koniec okresu objętego ochroną, źródło: NIK

Do dnia zakończenia przez NIK czynności kontrolnych odpady niebezpieczne zostały w całości usunięte z terenu kontrolowanych nadleśnictw (koszty nadleśnictw wyniosły 72 tys. zł), a w gminach – z ponad połowy lokalizacji, przy czym w 100% z nieruchomości będących we władaniu gmin (gminy wydały na ten cel prawie 82 mln zł).

Nieusunięte pozostawały odpady niebezpieczne na gruntach prywatnych w Sosnowcu (pięć przypadków), Częstochowie (cztery przypadki), Zielonej Górze (trzy), Radzanowie (jeden), Poznaniu (dwa); Horodle (jeden), Chodowie (jeden) i z nieruchomości Skarbu Państwa (przypadek w Strzelcach Krajeńskich).

Jednym z głównych powodów tego stanu był brak potrzebnych na to środków finansowych. Wśród przyczyn, dla których odpady niebezpieczne pozostają nieusunięte, są też problemy ze wskazaniem legalnego ich posiadacza. Wraz z przypisaniem wójtom, burmistrzom i prezydentom miast określonych zadań w tym zakresie nie zapewniono im adekwatnego udziału w dochodach publicznych.

Źródło: NIK 

Sprawdź czy w pobliżu twojej działki znajdują się wyroby azbestowe

Generując Raport o Terenie OnGeo.pl sprawdzisz, czy działka znajduje się w bliskiej odległości od wyrobiska zawierającego azbest. Zadbaj o swoje zdrowie i sprawdź, czy sąsiad usunął niebezpieczny azbest ze swojej posesji.

Poza samą informacją o położeniu wyrobisk z azbestem sprawdzisz również stopień pilności unieszkodliwienia wyrobiska w trójstopniowej skali:

  • I stopień - wymagane pilne usunięcie lub zabezpieczenie,
  • II stopień - wymagana ponowna ocena w terminie do 1 roku,
  • III stopień - wymagana ponowna ocena w terminie do 5 lat, 
    - oraz sprawdzisz, gdzie usunięto już azbest.

Ponadto zyskasz informacje o odległości wyrobiska od granic twojej działki w linii prostej oraz dowiesz się kto odpowiedzialny jest za usunięcie azbestu z działki (zgodnie z grupą rejestrową z EGIB, np. osoba fizyczna).

Avatar: Monika Ojczyk
Monika Ojczyk

Redaktorka prowadząca w OnGeo.pl. Analityczka danych i specjalistka rynku nieruchomości.