Gdzie w Polsce najłatwiej o WZ? 313 tys. wydanych decyzji o warunkach zabudowy

Decyzje WZ na domy jednorodzinne (decyzje o warunkach zabudowy) wydano w Polsce w 2025 roku 313 348 razy. To o 194 378 więcej niż w 2024 roku (118 970), czyli 2,6 raza więcej. Najwięcej decyzji w przeliczeniu na mieszkańców wydano na Podkarpaciu, najmniej na Śląsku. Poniżej ranking gmin, cztery mapy i dane.

Ile decyzji WZ na domy jednorodzinne wydano w 2024 i 2025 roku?

W 2024 roku wydano 118 970 takich decyzji, a w 2025 roku 313 348. Porównanie obejmuje 2470 gmin, dla których mamy komplet danych za oba lata.

WZ to decyzja o warunkach zabudowy. Gmina wydaje ją zwykle tam, gdzie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP), a inwestor chce np. wybudować dom jednorodzinny. Liczymy decyzje, a nie wybudowane domy. Jedna decyzja może dotyczyć jednego lub kilku budynków, nie każda kończy się budową, a część to odmowy.

Tabela 1. Źródło: GUS, opracowanie OnGeo.pl. Stan na 2 listopada 2026 r. Wskaźnik na 10 tys. liczono wg ludności z 2025 r. dla obu lat.

Wzrost nie objął wszystkich gmin. Liczba gmin bez żadnej decyzji prawie się nie zmieniła (709 → 718). Rosła przede wszystkim liczba decyzji w gminach, które już je wydawały.

Gdzie liczba decyzji WZ wzrosła najbardziej?

Największy przyrost zanotowała gmina wiejska Turek w województwie wielkopolskim: z 895 do 3660 decyzji (+2765). Na kolejnych miejscach są Przodkowo (pomorskie) i Piekoszów (świętokrzyskie).

Ranking gmin wg przyrostu bezwzględnego

100 gmin z największym przyrostem odpowiada za 36% całego wzrostu (69 933 z 194 378 decyzji). W tej setce jest 66 gmin wiejskich, 31 miejsko-wiejskich i tylko 3 miejskie. Najwięcej gmin z TOP 100 ma województwo podkarpackie (24), potem wielkopolskie (16) i mazowieckie (12).

Tabela 2. Źródło: GUS, opracowanie OnGeo.pl. Nazwy gmin się powtarzają. „Turek (wiejska)” to nie miasto Turek, dlatego podajemy typ gminy i kod TERYT. Wartości dla najwyższych gmin są zgodne z danymi GUS. Mogą obejmować kilka decyzji dla jednej działki oraz decyzje odmowne.

Jak zmieniła się liczba decyzji WZ w ujęciu procentowym?

W 1587 gminach liczba decyzji wzrosła, a w 191 spadła. W 1030 gminach wynik z 2025 roku jest ponad dwukrotnie wyższy niż z 2024 roku, a w 136 ponad sześciokrotnie. Kolejnych 671 gmin nie miało żadnej decyzji w żadnym z lat, a 21 miało identyczny, dodatni wynik w obu latach.

38 gmin przeszło z zera na wynik dodatni. Procentu zmiany nie da się tam policzyć, więc opisujemy je liczbą decyzji. Największa jest gmina wiejska Święciechowa (wielkopolskie, TERYT 3013052): z 0 w 2024 roku do 745 w 2025 roku. W przeciwnym kierunku, z wyniku dodatniego na zero, przeszło 47 gmin.

Decyzje WZ na 10 tys. mieszkańców: który ranking jest uczciwszy?

Liczba decyzji na 10 tys. mieszkańców pozwala porównać gminy różnej wielkości. Liczymy ją tak: decyzje w 2025 roku ÷ ludność w 2025 roku × 10 000. W całej Polsce wychodzi 84,1, a w 2024 roku było to 31,9.

W rankingu uwzględniliśmy gminy z co najmniej 5000 mieszkańców (1735 gmin), żeby wyniki nie zależały od przypadkowych różnic w bardzo małych gminach. Mediana dla tej grupy to 47,5 decyzji na 10 tys. mieszkańców. Wskaźnik powyżej 200 ma 633 gminy (26% z 2470).

Tabela 3. Źródło: GUS, opracowanie OnGeo.pl. Gminy z min. 5000 mieszkańców.

Gdzie najłatwiej o WZ? Gminy wiejskie, miejsko-wiejskie i miejskie

Zdecydowana większość decyzji dotyczy gmin wiejskich i miejsko-wiejskich. Gminy miejskie mają 47,5% ludności, ale wydały 6% decyzji.

Tabela 4. Źródło: GUS, opracowanie OnGeo.pl. Typ gminy wg ostatniej cyfry kodu TERYT.

Prawdopodobne wyjaśnienie: domy jednorodzinne powstają głównie na terenach wiejskich i podmiejskich, a miasta mają zwykle więcej planów miejscowych. To jednak hipoteza, a nie wynik danych.

Województwa: gdzie wydano najwięcej decyzji WZ?

Najwięcej decyzji w 2025 roku wydano w województwach podkarpackim (45 558) i mazowieckim (45 416). Po przeliczeniu na mieszkańców różnica jest ogromna: na Podkarpaciu to 222 decyzje na 10 tys. mieszkańców, na Mazowszu 83.

Tabela 5. Źródło: GUS, opracowanie OnGeo.pl, 2470 gmin. Suma 2025 w tabeli: 313 348.

Na Podkarpaciu decyzje wydaje niemal każda gmina (zero tylko w 5 ze 160). Na Śląsku, w Małopolsce i na Dolnym Śląsku większość gmin nie wydała w 2025 roku ani jednej decyzji.

Gdzie decyzji WZ jest mało lub wcale?

718 gmin (29%) nie miało w 2025 roku żadnej decyzji WZ na domy jednorodzinne, a 671 z nich także w 2024 roku. Zero oznacza brak jakichkolwiek decyzji, także odmownych. Dane pokazują, gdzie decyzji brakuje, ale nie tłumaczą dlaczego. Poniżej hipotezy, które warto sprawdzić dla konkretnej gminy:

• Wysokie pokrycie planami miejscowymi. Tam, gdzie obowiązuje MPZP, pozwolenie na budowę wydaje się bez WZ. Plan miejscowy dla danej działki sprawdzisz w Raporcie o Terenie OnGeo.pl.
• Niewielka liczba wniosków w gminach o małej presji budowlanej.
• Zabudowa wielorodzinna zamiast jednorodzinnej (ta statystyka jej nie obejmuje).

Duże miasta wydają mało WZ na domy jednorodzinne: Warszawa 543 decyzje (2,9 na 10 tys.), Kraków 279 (3,4), Wrocław 181 (2,7), Łódź 593 (9,3), Poznań 407 (7,6). 34 gminy z co najmniej 100 tys. mieszkańców wydały razem 7 727 decyzji, czyli 2,5% krajowej sumy. Wyjątkiem jest Rzeszów: 1606 decyzji, 80,5 na 10 tys. (w 2024 roku: 705).

W niektórych gminach liczba decyzji spadła. Największe spadki:

Tabela 6. Źródło: GUS, opracowanie OnGeo.pl.

Dlaczego liczba decyzji WZ tak wzrosła? Kontekst prawny

Same dane GUS nie wyjaśniają przyczyn skoku ze 118 970 do 313 348 decyzji. Należy pamiętać o dwóch rzeczach. Po pierwsze, liczymy decyzje pozytywne i odmowne, więc wzrost może oznaczać więcej rozstrzygniętych spraw, a niekoniecznie więcej zgód. Po drugie, w tym czasie zmieniały się przepisy.

Fakty prawne:

• Reforma planowania przestrzennego wprowadza POG (Plany ogólne gmin). Według Ministerstwa Rozwoju i Technologii do 31 sierpnia 2026 r. uchwalono i opublikowano 877 planów ogólnych, czyli 35,37% gmin. Ustawa z 30 kwietnia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 781) przesunęła z 30 czerwca na 31 sierpnia 2026 r. terminy z ustawy z 7 lipca 2023 r.
• Reforma wprowadza 5-letnią ważność nowych decyzji WZ (komunikat MRiT). Ustawa z 5 listopada 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1668, art. 5 pkt 2) wyłącza ten limit dla decyzji, które stały się prawomocne przed 1 stycznia 2026 r. albo zostały wydane w sprawach wszczętych przed 16 października 2025 r.
• Ministerstwo informuje, że wydane wcześniej decyzje WZ pozostają w mocy, a wnioski złożone przed 31 sierpnia 2026 r. mogą zostać rozpatrzone decyzją WZ.

Hipoteza: różnica w ważności decyzji mogła zachęcić inwestorów do składania wniosków przed 16 października 2025 r. i przyspieszyć rozstrzygnięcia w 2025 roku.

Zakres ograniczeń dla gmin bez planu ogólnego po 31 sierpnia 2026 r. bywa różnie interpretowany. W konkretnej sprawie zapytaj gminę lub prawnika. O skutkach dla wartości działek piszemy w artykule o planie ogólnym gminy. Dyskusja o wpływie WZ na ład przestrzenny i koszty infrastruktury trwa. W tym artykule jej nie oceniamy, prezentujemy dane.

Co to oznacza dla kupującego działkę i budującego dom?

Wysoka liczba decyzji WZ w gminie nie oznacza, że Twoja działka ją dostanie. WZ wydaje się dla konkretnej działki, po analizie sąsiedztwa i dostępu do drogi. Przed zakupem sprawdź pięć rzeczy:

1. Czy działka ma MPZP, czy trzeba będzie starać się o WZ.
2. Czy sprzedawca ma decyzję WZ, kiedy wszczęto sprawę i kiedy decyzja stała się prawomocna. Od tego zależy, czy obowiązuje ją 5-letni limit ważności. Poproś też o wszystkie decyzje dla tej działki, bo mogło ich być kilka, w tym odmowna.
3. Czy w okolicy są wydane pozwolenia na budowę. Pokazują, co faktycznie powstaje w sąsiedztwie.
4. Czy są media i dostęp do drogi publicznej.
5. Czy działka nie leży na terenie zagrożonym: powódź, osuwisko, obszar chroniony.

Sprawdź działkę, zanim kupisz

Wiesz już, jak wygląda WZ w całej Polsce. Teraz sprawdź jedną działkę. Kupujesz działkę? Poznaj jej potencjał. Wygeneruj raport.

Raport o terenie OnGeo.pl to dokument z ponad 80 stronami map i zestawień, gotowy w 5 minut. Zawiera m.in. MPZP, wydane pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, uzbrojenie, tereny zalewowe i osuwiskowe oraz informacje z ewidencji gruntów. Zobacz przykładowy raport. Raport nie zastępuje decyzji WZ ani opinii prawnej. Pomaga ocenić działkę, zanim zapłacisz.

Najczęstsze pytania o decyzje WZ (FAQ)

Ile decyzji WZ na domy jednorodzinne wydano w Polsce w 2025 roku?

W 2025 roku wydano 313 348 decyzji WZ na domy jednorodzinne w 2470 gminach z kompletnymi danymi. To o 194 378 więcej niż w 2024 roku, gdy było ich 118 970, czyli o 163%. Liczba obejmuje decyzje pozytywne i odmowne. Źródło: GUS, opracowanie OnGeo.pl.

W którym województwie wydaje się najwięcej decyzji WZ?

Najwięcej decyzji w 2025 roku wydano w województwach podkarpackim (45 558) i mazowieckim (45 416). W przeliczeniu na 10 tys. mieszkańców zdecydowanie prowadzi podkarpackie (221,8), przed kujawsko-pomorskim (152,0) i warmińsko-mazurskim (143,3). Najniższy wskaźnik ma śląskie (14,6), gdzie 70% gmin nie miało żadnej decyzji.

Czym różni się liczba decyzji WZ od liczby decyzji na 10 tys. mieszkańców?

Liczba decyzji pokazuje skalę w gminie, ale zależy od jej wielkości. Wskaźnik na 10 tys. mieszkańców dzieli decyzje z 2025 roku przez ludność i mnoży przez 10 000. Dzięki temu można porównać małą wieś z dużym miastem. W całej Polsce wynosi on 84,1.

Czy dane o decyzjach WZ obejmują decyzje odmowne?

Tak. Dane GUS, na podstawie których OnGeo.pl przygotowało zestawienia, obejmują wszystkie wydane decyzje WZ na domy jednorodzinne, także odmowne. Dla jednej działki mogło zostać wydanych kilka decyzji. Dlatego liczba decyzji nie jest liczbą działek ani domów i nie pokazuje wprost, ile zgód na zabudowę uzyskano.

Czy duża liczba decyzji WZ oznacza, że powstanie tyle domów?

Nie. Liczymy decyzje, a nie wybudowane domy. Jedna decyzja może dotyczyć jednego lub kilku budynków, część decyzji to odmowy, a nie każda zgoda kończy się budową. Wysoka liczba decyzji w gminie pokazuje skalę procedur, ale nie jest prognozą liczby nowych domów ani oceną jakości planowania.

Jak sprawdzić, czy moja działka wymaga decyzji WZ?

Decyzja WZ jest potrzebna zwykle tam, gdzie dla działki nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP). Sprawdzisz to w Raporcie o Terenie OnGeo.pl, który pokazuje m.in. MPZP, POG dla wybranej działki. Ostateczną informację potwierdza urząd gminy.

Czy decyzja WZ wygasa?

Reforma planowania wprowadziła 5-letnią ważność nowych decyzji WZ. Zgodnie z ustawą z 5 listopada 2025 roku limit ten nie dotyczy decyzji prawomocnych przed 1 stycznia 2026 roku ani wydanych w sprawach wszczętych przed 16 października 2025 roku. Datę wszczęcia sprawy i prawomocność sprawdź w dokumentach decyzji.

Metodyka i źródło danych

• Źródło: dane Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), na podstawie których OnGeo.pl przygotowało zestawienia, dane i mapy.
• Zakres: decyzje WZ na domy jednorodzinne w 2024 i 2025 roku, na poziomie gmin (kody TERYT). Dane obejmują decyzje pozytywne i odmowne. Dla jednej działki mogło zostać wydanych kilka decyzji, dlatego liczba decyzji nie jest liczbą działek ani domów.
• Próba porównawcza: 2470 gmin z danymi za oba lata. Dziewięć gmin ma dane tylko za 2025 (Końskowola, Kurów, Wąwolnica, Szczawa, Kazanów, Grabówka, Kobylnica, Sobków, Zaniemyśl) i nie jest uwzględnionych w sumach ani w rankingach przyrostu.
• Wskaźnik na 10 tys.: decyzje w 2025 roku ÷ ludność w 2025 roku × 10 000. W rankingu gminy z min. 5000 mieszkańców.
• Zmiana %: (2025 - 2024) ÷ 2024. Dla gmin z zerem w 2024 roku procentu nie liczymy.
• Typ gminy: ostatnia cyfra TERYT (1 - miejska, 2 - wiejska, 3 - miejsko-wiejska).
• Aktualizacja: stan na 2 listopada 2026 r.