Analiza zacienienia, przesłaniania, nasłonecznienia

Kupując działkę pod inwestycje, bierze się pod uwagę między innymi plan zagospodarowania, układ zagrodowy, czy dostęp do drogi publicznej. Podczas tych analiz zapominamy często o istotnej kwestii, jaką jest, analiza zacienienia, analiza nasłonecznienia, czy analiza przesłaniania budynku. W Polsce kwestia dostępu do światła dziennego jest regulowana przez rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Co to w praktyce oznacza? Po co wykonuje się analizę nasłonecznienia, analizę zacienienia oraz analizę przesłaniania. Do czego może się przydać? Na te i inne pytania odpowiemy w niniejszym artykule.

Czym jest analiza zacienienia i analiza nasłonecznienia?

Zarówno analiza zacienienia, jak i nasłonecznienia może pokazać, jak zmieniać się będzie oświetlenie budynku i znajdujących się w nim pomieszczeń podczas różnych pór roku i dnia. Analiza nasłonecznienia może być niezwykle istotna w planowaniu inwestycji związanej z odnawialnymi źródłami energii, takimi jak panele fotowoltaiczne, dzięki którym możemy zasilać budynek energią słoneczną. Taka inwestycja, która niewątpliwie łączy się z dużymi kosztami początkowymi dla inwestora, musi być poprzedzona dokładnymi i rzetelnymi analizami opłacalności. W tym przypadku odpowiednia lokalizacja systemu jest niezwykle istotna.

Analiza zacienienia przydaje się, jeśli chcemy sprawdzić, czy inwestycja nie zacieni sąsiedniego budynku lub czy rozbudowa budynku na działce (lub budowa garażu) nie wpłynie niekorzystanie na funkcjonalność działki. Analiza zacienienia jest bardzo istotna, jeśli planujemy wybudowanie budynku wyższego niż sąsiedztwo. Dzięki analizie zacienienia i nasłonecznienia planowanie rozkładu pomieszczeń oraz umiejscowienie okien będzie zdecydowanie bardziej efektywne Bardzo istotną kwestią jest maksymalne wykorzystanie możliwości światła dziennego. Przepisy dotyczące nasłonecznienia mają w większości zastosowanie do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Co to oznacza? Pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi dzielą się na takie, które są przeznaczone na pobyt tymczasowy – wykorzystywane od 2 do 4 godzin dziennie - oraz na pobyt stały - od 4 godzin dziennie.

Należy w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z Ustawą - Prawo budowlane, projektant odpowiedzialny za wykonanie projektu budowlanego zobowiązany jest przed jego zatwierdzeniem do analizy nasłonecznienia, która może być wykorzystana do oceny nasłonecznienia sąsiednich, istniejących już budynków.

Przy sporządzeniu projektu budowlanego inwestor musi brać pod uwagę takie elementy jak:

• odległość budynku od innych elementów,
• nasłonecznienie pomieszczeń,
• czas nasłonecznienia pomieszczeń w ciągu dnia.

Kiedy wykonujemy analizę zacienienia i analizę nasłonecznienia?

• w celu zdobycia pozwolenia na budowę, w celu określenia obszaru oddziaływania inwestycji na sąsiednie działki,
• w celu sprawdzenia, czy swoją inwestycją nie będziemy zacieniać sąsiedztwa,
• w celu zaplanowania pomieszczeń względem dostępu słońca,
• w celu analizy zagospodarowania działki, np. analizując, czy planowana budowa garażu, czy budynku gospodarczego nie wpłynie znacząco na zacienienie działki,
• w celu projektu ogrodu, aby sprawdzić występowanie zacienionych obszarów podczas różnych pór roku.

Analiza przesłaniania

Najistotniejszym elementem, który inwestor zobowiązany jest wziąć pod uwagę podczas sporządzania projektu budowlanego, jest przesłanianie, czyli zapewnienie odpowiedniego dopływu światła dziennego do pomieszczenia. Przesłanianie jest ściśle związane z usytuowaniem budynku oraz odległością od innych obiektów budowlanych. Aby umożliwić dostarczenie odpowiedniej ilości światła naturalnego, należy spełnić dwa warunki:

1. między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż:
   a) wysokość przesłaniania – dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m,
   b) 35 m – dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m,
2. zostały zachowane następujące wymagania:
   a) dotyczące oświetlenia dziennego, czyli pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości oraz w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1: 8, natomiast w innym pomieszczeniu, w którym oświetlenie dzienne jest wymagane ze względów na przeznaczenie - co najmniej 1:12
   b) dotyczące nasłonecznienia budynku, czyli pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu, innych formach opieki przedszkolnej oraz szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia wynoszący co najmniej 3 godziny w dniach równonocy w godzinach 800–1600, natomiast pokoje mieszkalne – w godzinach 700–1700 ,a w przypadku budynków zlokalizowanych w zabudowie śródmiejskiej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny, a w odniesieniu do mieszkania jednopokojowego w takiej zabudowie nie określa się wymaganego czasu nasłonecznienia.

Wysokość przesłaniania mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłaniającego do poziomu najwyższej zacienionej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części.

Projekt nasłonecznienia budynku

Inwestor ma obowiązek przestawienia projektu nasłonecznienia wraz z projektem budowlanym. W interesie każdego inwestora jest przypilnowanie, aby projekt był sporządzony właściwie i aby nie zawierał braków. Należy mieć na uwadze, że każde wezwanie do uzupełnienia dokumentacji jest równoznaczne ze wstrzymaniem wydania decyzji pozwolenia na budowę przez organ właściwy. Wydanie pozwolenia na budowę w oparciu o projekt budowlany, który jest niezgodny z przepisami dotyczącymi nasłonecznienia, może być przesłanką do nieważności tej decyzji. Konsekwencją takiej decyzji może być nawet nakaz rozbiórki wybudowanej części lub całości budynku. Jeśli chcesz wiedzieć, jak uzyskać krok po kroku starać się o pozwolenie na budowę, zajrzyj tutaj.

Analiza zacienienia powinna zawierać odpowiednie rysunki i opisy, które są czytelne i zgodne z przepisami. Jeśli organ właściwy ma wątpliwości co do prawidłowości dokumentacji przedstawiających projekt nasłonecznienia, ma prawo wezwać projektanta do wyjaśnienia nieścisłości.

Analiza zacienienia - Raport o terenie OnGeo.pl

W Raporcie o terenie OnGeo.pl znajdziesz mapę solarną dla swojej działki i budynku. Analiza obejmuje rozkład nasłonecznienia w trzech charakterystycznych dniach roku, dzięki czemu zobaczysz, jak zmienia się dostęp do światła słonecznego w zależności od pory roku:

• przesilenie zimowe - najkrótszy dzień roku, najmniejszy kąt padania promieni słonecznych
• równonoc wiosenna/jesienna - dzień przejściowy, punkt odniesienia dla zmian sezonowych
• przesilenie letnie - najdłuższy dzień roku, maksymalne nasłonecznienie terenu

Mapa przedstawia syntetyczny rozkład przestrzenny nasłonecznienia, natomiast szczegółowe tabele pokazują rozkład klas i statystyki dla każdego z tych trzech dni osobno. 

Więcej informacji znajdziesz w artykule: Energia słoneczna – analiza potencjału solarnego w Raporcie o terenie

Poniżej przykładowa mapa nasłonecznienia/zacienienia terenu:

Dzięki temu dowiesz się nie tylko, które części działki i dachu są najbardziej nasłonecznione, ale też jak bardzo zmienia się ten obraz między latem a zimą - co ma bezpośrednie znaczenie przy planowaniu instalacji fotowoltaicznej lub projektowaniu budynku.