Jak zmieniły się Bieszczady przez 80 lat. Porównanie zdjęć lotniczych z 1944 r. z aktualnymi

Zdjęcia lotnicze Bieszczad z 1944 roku, udostępnione w Geoportalu Krajowym, pozwalają zobaczyć, jak bardzo zmienił się krajobraz tego regionu przez ostatnie 80 lat. Bieszczady to dziś jedno z najdzikszych miejsc w Polsce, ale archiwalna ortofotomapa pokazuje, że jeszcze w czasie II wojny światowej teren był intensywnie użytkowany rolniczo. Sprawdź, jak porównać dawne i współczesne zdjęcia lotnicze online.

Porównanie zdjęć lotniczych Bieszczadów z 1944 r. i współczesności.
Dawniej region był intensywnie użytkowany rolniczo i gęsto zaludniony.
Po wojnie wysiedlenia doprowadziły do opuszczenia wielu wsi i pól.
Dawne tereny rolnicze stopniowo zarosły lasem, zmieniając krajobraz.
Szczególnie widoczne zmiany zaszły w rejonie dzisiejszego Jeziora Solińskiego.

Czym są zdjęcia lotnicze z 1944 roku i skąd pochodzą?

Zdjęcia lotnicze wykorzystane w projekcie „Orto 44" zostały wykonane przez Luftwaffe siły powietrzne III Rzeszy w 1944 roku i obejmują południową część województwa podkarpackiego, w tym Bieszczady. Oryginalne zdjęcia pozyskała Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie, a firmy SmallGIS oraz OnGeo.pl przetworzyły je do postaci ortofotomapy i opublikowały jako interaktywną mapę w Geoportalu w ramach projektu „Orto 44".

Dzięki temu każdy może bezpłatnie sprawdzić, jak wyglądała konkretna działka, wieś czy dolina rzeczna ponad 80 lat temu bez wychodzenia z domu.

Historia bieszczadzkiego krajobrazu

Zdjęcia lotnicze z 1944 r. pokazują, że Bieszczady były wówczas miejscem bardzo intensywnie użytkowanym przez człowieka. Na zdjęciach widać liczne pola uprawne, pastwiska i łąki, a także dziesiątki wsi i osad, dziś w większości nieistniejących. Lasy zajmowały wtedy zdecydowanie mniejszy procent powierzchni niż obecnie.

Tak duże przekształcenie krajobrazu ma swoje historyczne wytłumaczenie. Po zakończeniu II wojny światowej, w wyniku wysiedleń ludności łemkowskiej i bojkowskiej (w tym Akcji „Wisła" w 1947 roku), znaczna część bieszczadzkich wsi została opuszczona. Pola i łąki, które wcześniej były uprawiane od pokoleń, z czasem zarosły lasem w procesie naturalnej sukcesji. To właśnie dlatego dzisiejsze Bieszczady mimo że kojarzą się z dziką, pierwotną puszczą, jeszcze 80 lat temu były krajobrazem rolniczym, gęsto zaludnionym.

Porównanie dawnej i dzisiejszej rzeczywistości

Dzięki narzędziu Porównaj mapy dostępnemu na Geoportal Krajowym na mapie, możemy porównać zdjęcia lotnicze z 1944 roku z aktualnymi zdjęciami. Widać na nich, jak wiele się zmieniło w krajobrazie Bieszczadów. Tam, gdzie kiedyś były pola uprawne i łąki, dziś rosną lasy. Zmiany te są szczególnie widoczne w okolicach Jeziora Solińskiego, gdzie zmontowaliśmy filmik porównujący dwa okresy 1944/2022:

Warto dodać, że Jezioro Solińskie dziś jedna z największych atrakcji regionu w 1944 roku w ogóle nie istniało. Zalew powstał dopiero w latach 60. XX wieku w wyniku budowy zapory w Solinie na rzece San. Na archiwalnych zdjęciach lotniczych w miejscu dzisiejszej tafli wody widać doliny rzeczne, pola i zabudowania wsi, które zostały zatopione podczas budowy zbiornika.

Ochrona przyrody

W ostatnich latach w Bieszczadach wiele uwagi poświęcono ochronie przyrody i zrównoważonemu rozwojowi. Dzięki temu dzisiejszy krajobraz Bieszczadów jest bardziej zróżnicowany niż kiedykolwiek wcześniej. Z jednej strony mamy lasy, z drugiej łąki i polany, a na dodatek wiele obszarów jest chronionych, co pozwala na zachowanie dzikiej przyrody w jej naturalnym środowisku.

Jak sprawdzić zdjęcia lotnicze z okresu II wojny światowej?

Aby porównać zdjęcia lotnicze z czasów II wojny światowej z aktualną ortofotomapą, w pierwszym kroku przejdź na stronę Geoportalu Krajowego. Dalsze kroki przedstawiamy w instrukcji krok po kroku:

Wybierz w pasku po prawej stronie narzędzie “Porównaj mapy”.

Wybierz dwie kompozycje mapowe do porównania. Jeśli chcesz porównać ortofotomapy historyczną i aktualną wybierz: “Ortofotomapa aktualna” (1) i “Ortofotomapa 1944 r.” (2).

*Wybierz kompozycje mapowe do porównania, Na Mapie*

Przybliż się w widoku mapy do interesującego Cię obszaru lub skorzystaj z wyszukiwarki działek lub adresów
Skorzystaj z pionowego suwaka do porównywania terenu na wybranych kompozycjach mapowych

*Skorzystaj z suwaka do porównywania widoku map, Na Mapie*

Przeczytaj także:

Historia podkarpackich lasów na zdjęciach lotniczych z 1944 roku

Najczęściej zadawane pytania

Skąd pochodzą zdjęcia lotnicze Bieszczad z 1944 roku?

Zostały wykonane przez Luftwaffe w 1944 r., a obecnie są bezpłatnie udostępnione w Geoportalu Krajowym przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Krośnie oraz firmy SmallGIS i OnGeo.pl w ramach projektu „Orto 44".

Czy mogę bezpłatnie porównać stare i nowe zdjęcia lotnicze swojej działki?

Tak. Narzędzie „Porównaj mapy" w Geoportalu Krajowym jest dostępne bezpłatnie i pozwala nałożyć na siebie ortofotomapę z 1944 r. z aktualną, wystarczy wybrać interesującą Cię lokalizację lub działkę.

Dlaczego krajobraz Bieszczad tak bardzo się zmienił od 1944 roku?

Głównie z powodu powojennych wysiedleń ludności (w tym Akcji „Wisła" w 1947 r.), po których opuszczone pola i łąki z czasem zarosły lasem w procesie naturalnej sukcesji. Dodatkowo w latach 60. powstało Jezioro Solińskie, które zmieniło krajobraz doliny Sanu.

Jakiego obszaru dotyczą zdjęcia lotnicze z 1944 roku?

Zdjęcia obejmują województwo podkarpackie.

Czy w 1944 roku istniało już Jezioro Solińskie?

Nie. Zalew Soliński powstał dopiero w latach 60. XX wieku w wyniku budowy zapory na Sanie. Na zdjęciach z 1944 r. w tym miejscu widać dolinę rzeczną, pola i zabudowania wsi.